خواص - كاربرد طبق نظر حكماى طب سنتى ايرسا يا ساقهء زيرزمينى زنبق از نظر طبيعت نسبتا گرم و از نظر ترى و خشكى متعادل و انواع برّى و صحرايى آن گرم و خشك است . در هند : از قسمت زيرزمينى زنبق گونه I . ensata به عنوان داروى تصفيه كنندهء خون و ناراحتىهاى آميزشى استفاده مىشود . در تركيب اغلب داروهاى اين بيمارىها وجود دارد . بعلاوه اين ايرسا براى ناراحتىهاى كبد و بيمارى استسقا خيلى مفيد است . و ساقهء زيرزمينى گونهء I . germanica به عنوان مدّر ، مسهل و در موارد بيمارىهاى مثانه تجويز مىشود . عصارهء برگهاى اين‌گونه براى معالجه و رو به راه كردن پاهاى يخ‌زده استعمال مىشود . از ساقهء زيرزمينى اين‌گونه در بيمارىهاى برونشيت و استسقا و ناراحتىهاى كبد نيز استفاده مىشود . ايرساى حاصله از گونه I . ensata در كره ، تبت ، چين ، ژاپن و هند به عنوان دارو مصرف مىشود . ميوه‌هاى آن را به عنوان قابض [ روا ] ، مدّر ، بندآورندهء خون ، رفع‌كنندهء ناراحتىهاى پس از زايمان ، نزله ، رفع‌كننده تب و در موارد روماتيسم تجويز مىكنند [ استوارت ] . بعلاوه از آن در موارد كوليك ، لارنژيت [ ايشى دويا ] ، قطع خونريزى از بينى [ كاريونه و كيمورا ] . و ترشحات مفرط و زايد بر معمول مخاطى سفيد يا زرد عنق رحم [ چونگ ] مصرف مىكنند . از غدهء زيرزمينى آن به عنوان تب‌بر [ پروت و هرير ] استفاده مىشود . گلهاى آن براى معالجهء آبسه‌ها [ ايشى دويا ] تجويز مىشود . استوارت معتقد است كه برگها ، گلها و غدهء زيرزمينى آن داراى خواص مشابه ميوهء آن هستند و بعلاوه به عنوان كرم‌كش نيز تجويز مىشوند . در هندوچين ساقهء زيرزمينى گونه ايرساى فلورانسى را به عنوان قاعده‌آور و محرك تجويز مىكنند . [ فوكود و پروت و هرير ] . از نظر حكماى طب سنتى ايران و ساير مناطق دنيا ، بيخ تازهء زنبق به مقدار كم ، اثر مدّر و خلطآور دارد ولى مقدار زياد آن مسهل قوى و قىآور است و موجب ايجاد دل‌پيچه و دفع مقدار زيادى مدفوع مىشود . از خوردن مقدار متناسب آن نتايج مثبتى در بهبود بيمارىهاى ريه ، آسم ، سياه‌سرفه ، گريپ ، درد طحال ، كبد ، رحم و بواسير گرفته مىشود و قاعده‌آور است . در اين موارد ممكن است از جوشاندهء 60 - 15 گرم بيخ تازهء زنبق در 1000 گرم آب استفاده شود . جوشاندهء 90 - 60 گرم بيخ تازهء آن در 1000 گرم آب مسهل و