تهوع‌آورى است ولى وقتى كه خشك شود بوى ضعيفى شبيه به بوى بنفشه از آن استشمام مىشود . برگهاى آن باريك دراز نوك‌تيز به رنگ سبز تيره و گلهاى آن به رنگ كبود يا مخلوطى از ارغوانى ، كبود و زرد با خطوط تيره است و در سطح فوقانى گلبرگهاى آن تارهاى مانند مو ديده مىشود و به همين دليل آن را به انگليسى زنبق ريش‌دار گويند . ميوهء آن بيضى شكل داراى 3 زاويه يا حجره و در هريك تعداد زيادى تخم وجود دارد . اين زنبق در مناطق شمالى ايران در گرگان در موستانهاى قزوين به‌طور خودرو مىرويد در لرستان و كرمان نيز ديده شده است . 2 . « ايرساى فلورانسى » را به فرانسوى Irisde florlence و Flambo blanche و به انگليسى Orris و White flag و Florentine orris گويند . نام علمى آن Iris florentina L . مىباشد . مشخصات اين زنبق نيز چندساله است و داراى ساقهء زيرزمينى متورم و پرگره و خزنده است و خيلى وزين و سنگين مىباشد . رنگ ساقهء زيرزمينى تراشيده شده و تميز ، سفيد زيبا و طعم آن تند و تلخ و بوى بنفشه تندى از آن استشمام مىشود . نوع كوهى و وحشى اين‌گونه زنبق را در كتب طب سنتى « آسمان جونى » يا « آسمان گونى » و ساقه زيرزمينى آن را « ايرسا » يا « بيخ بنفشه » مىنامند . به خود گياه نيز ايرسا گفته مىشود . بيخ بنفشه در صنعت عطرسازى مورد استعمال دارد و از نظر خواص طبى و درمانى بخصوص انواع وحشى آن قويتر از ساير گونه‌هاست . برگهاى آن سبز مات به شكل تيغه‌هايى به عرض 3 - 2 سانتىمتر ، گلهاى آن سفيد يا كبود كم‌رنگ يعنى كبود آسمانى و معطّر و به‌طور منفرد يا دو تايى يا سه و چهارتايى در قسمت انتهاى ساقه ظاهر مىشود . در سطح فوقانى گلبرگهاى اين زنبق نيز زوايد ريش مانندى شبيه مو ديده مىشود لذا اين زنبق نيز جزء دستهء زنبقهاى ريش‌دار Bearded iris و ريزوم‌دار محسوب مىشود . اين زنبقها بومى كشورهاى اروپايى و بخصوص فلورانس ايتالياست . در ايران نيز در نواحى غرب كشور در رزاب قصرشيرين به‌طور خودرو ديده مىشود . 3 . ايرساى غلط يا زنبق زرد ، به فرانسوى Iris fleurs imberbes و Iris faux - acore گويند . نام علمى آن Iris pseudoacorus L . مىباشد . اين زنبق از زنبقهايى است كه در سطح گلبرگهاى آن تار و مو ديده مىشود و اغلب در حاشيهء