حسين مير حيدر

326

معارف گياهى ( فارسى )

ايرسا به فارسى و در كتب قديم و كتب طب سنتى قديم با نامهاى « زنبق » ، « سوسن آزاد » ، « سوسن ابيض » و « بيخ بنفشه » ، « آسمان جونى » و « ايرسا » ( به ريشهء گياه و خود گياه ) نامبرده مىشود . به فرانسوى Iris و به انگليسى Orris و Orris root و Iris rhizoma گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء Iridaceae و داراى گونه‌هاى بسيار متنوع و متعددى است و تاكنون بيش از 300 گونهء آن در مناطق معتدل نيمكرهء شمالى دنيا بررسى و شناخته شده است . گياه‌شناسان 20 گونه زنبق وحشى خودرو را در ايران شناسايى كرده‌اند . زنبقها داراى ساقهء زيرزمينى متورم يا پياز هستند كه اقسامى از آن از نظر خواص درمانى مورد توجه بوده و در طب سنتى و همچنين در صنعت عطرسازى موارد استعمال وسيعى دارند . اين اقسام عبارتند از : 1 . « ايرساى ژرمنى » كه به فرانسوى Iris germanique و به اصطلاح محلى فرانسوى Flambe و Flamme و Iris fleurs barbues و به انگليسى Bearded iris گفته مىشود . نام علمى آن Iris germanica L . يا I . barbata مىباشد . مشخصات گياهى است چندساله ، داراى ساقهء زيرزمينى متورم ، حجيم ، گوشتى و بندبند كه سطح خارجى آن خاكسترى و مغزش سفيد و طعمش تند است ، تازهء آن داراى بوى