حسين مير حيدر
145
معارف گياهى ( فارسى )
بطم اخضر - بنه درختى است كه در كتب طب سنتى و كتب قديم با نامهاى « بطم اخضر » ، « بنه » ، « بن » ، « فستق » ، « بنك » ، « داربن » ، « آقوزون » ، « كروون » و « كسوون » آمده است و در ايران با نامهاى محلى « كلخونگ » در فارس ، « كلخونك نرمه » و « كلخانك نرمه » در سپيددشت ، كوه گازه و تخت درّه در لرستان ، « خنجك » در كرمان و افغانستان و « كسور » در سيرجان و جبال يارز شناخته مىشود . ميوهء اين درخت كه نوعى پستهء وحشى است در كتب قديم « حب البنه » و « حبة الخضراء » ذكر مىشود . از اين درخت سقزى گرفته مىشود كه از رزينهاى روغنى و نوعى از تربانتينهاست كه به فارسى « سقز » ، « مصطكى شيرازى » ، « قندرون » گفته مىشود . اين سقز را در كتب طب سنتى با نام « علك البطم » نام مىبرند . درخت را به فرانسوى Lentisque de Bombay و به انگليسى Persian turpentine tree مىنامند . ميوهء درخت يعنى جته الخضرا را به فرانسوى Semence de terebenthine و به انگليسى Persian turpentine seed گويند . سقز يا قندرون آن را به فرانسوى Terebenthine de perse و به انگليسى Persian turpentine و بهطور كلى به لاتين Pistacia acuminata resina مىنامند . روى برگهاى درخت سقز گالهايى ايجاد مىشود كه داراى مقدار زيادى تانن است و در دباغى به عنوان دارو كاربرد دارد . اين درخت از خانوادهء Anacardiaceae و نام علمى آن Pistacia khinjuk Stocks و مترادفهاى آن