حسين مير حيدر

129

معارف گياهى ( فارسى )

شيرخشت ماده‌اى است سفيد رنگ كمى مايل به زرد و شيرين . يكى ديگر از منّها مىباشد . به فارسى « شيرخشت » ، « شيرخشك » و « شيرخاشاك » مىگويند . به فرانسوى Manne purgative و به انگليسى Purgative manna نامند . شيرخشت داراى انواع مختلفى است كه از چندين نوع گياه گرفته مىشود كه از نظر خواص مسهلى و ساير خواص كم‌وبيش شبيه هستند . نام علمى گياهان و مشخصات و محل رويش معروف‌ترين آنها به شرح زير مىباشد : 1 . « كاروان‌كش » و « تارم‌كش » . از گونه‌هاى مختلف اين گياه در خراسان و در افغانستان شيرخشت به دست مىآيد ، گياهى است از خانوادهء Polygonaceae جنس Atraphaxis داراى گونه‌هاى مختلفى است از جمله : الف ، Atraphaxis angustifolia Jaub Spach ، درختچه‌اى است بىخار و كوچك ، بلندى آن كمتر از 25 سانتىمتر و عملا گسترده روى زمين است . در منجيل و لوشان مىرويد . ب ، Atraphaxis Aucheri Jaub Spach ، درختچهء كوچكى است كه در مناطق خشك جنوبى گيلان در منجيل و رودبار ديده مىشود . پ ، Atraphaxis Billardieri Jaub Spach var . Billardieri Cullen ، درختچه كوچكى است كه در آذربايجان و اراك ديده مىشود .