حسين مير حيدر

78

معارف گياهى ( فارسى )

مشخصات گياه لوئى و به‌طور كلى جنس Typha چند ساله و آبى و معمولا در آبهاى راكد و كنار نهرها مىرويد . داراى ساقه‌اى بلند عمودى است كه انتهاى آن به دو شاتون متراكم استوانه‌اى شكل كه در حقيقت گلهاى آن هستند و يكى روى ديگرى قرار دارد ، ختم مىشوند . گلهاى آن دو نوع نر و ماده ، گلهاى نر به شكل شاتون استوانه‌اى و در بالا قرار دارند و استوانهء پايينى گلهاى مادهء آن هستند . پس از خاتمه دوران گل‌دهى ، گلهاى نر فرو ريخته و مىافتند . و تنها يك محور برهنهء نازك از آن باقى مىماند ولى شاتون پايينى يعنى گلهاى ماده رشد كرده و ضخيم مىشوند و در وقت رسيدگى ميوه‌ها به شكل يك چماق يا گرز استوانه‌اى در مىآيد و به همين علت آن را Massette گويند . در ميوه‌هاى آن دانه‌هاى خيلى ريزى وجود دارد به قطر در حدود يك ميليمتر و اين دانه‌ها را كرك پنبه‌اى پوشانيده است كه الياف آن دراز و به طول 15 - 2 ميليمتر مىباشد . اين كركها بىرنگ شبيه پنبه است و باعث مىشود كه دانه پس از رسيدن و جدا شدن در زمستان با باد به سهولت به اطراف پراكنده شود . برگهاى آن به شكل روبان باريك و دراز است كه از قاعدهء ساقه خارج و به‌طور عمودى تا رأس ساقه بالا مىرود . قسمت زيرزمينى گياه را ساقهء زيرزمينى ضخيمى كه مملو از فكول است تشكيل مىدهد كه به‌طور افقى قرار گرفته و ريشكهاى گياه به آن متصل و در خاك فرو رفته‌اند . فكول يا نشاسته موجود در ساقهء زيرزمينى شيرين و خوردنى است و از نظر خوراك و خواص دارويى مصارفى دارد كه شرح داده خواهد شد . اين گياه آبى است و در كنار نهرها و آبهاى راكد در مناطق مختلف آسيا در چين ، شبه قارهء هند ، ايران ، امريكا و اروپا مىرويد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در پولن يا گردهء تلقيح گونه T . angustata كه مورد تجزيه قرار گرفته ، وجود مواد ايزورامنوز « 1 » و پنتاكوزان « 2 » و

--> ( 1 ) . Isorhamnose ( 2 ) . Pentacosan