حسين مير حيدر
37
معارف گياهى ( فارسى )
نيز با نام گز شاهى و اثل مىنامند . درخت گز شاهى از نظر طبعت طبق نظر حكماى طب سنتى سرد و خشك است و از نظر خواص معتقدند كه شاخه و برگ آن بازكنندهء انسداد و گرفتگىهاى مجارى طحال و مقوى كبد است . ورم كبد را نرم مىكند و براى جلوگيرى از سفيد شدن مو مفيد است . مزمزهء آن براى رفع درد دندان نافع مىباشد . خوردن پختهء ريشه و شاخه و برگ آن با سركه براى تقويت كبد و نرم كردن ورم آن مفيد است . دود دادن آن 8 - 7 بار براى لقوه و سقوط دانههاى بواسير و آبله نافع است . گرد خاكستر آن براى قطع خون اعضاى بدن نافع است . مقدار خوراك از دم كردهء آن تا 125 گرم و از عصارهء آن تا 150 گرم است . معده را ضعيف مىكند و از اين نظر بايد با صمغ عربى خورده شود ، جانشين آن از نظر خواص ، ميوهء سرو است كه به جوز السرو معروف است . گالهاى آن مقوى چشم و لثه و معده و كبد و طحال است و از خونروى و اخلاط خونى سينه جلوگيرى مىكند و خونروى را قطع مىنمايد و براى قطع اسهال صفراوى و رطوبى و يرقان و رطوبت رحم مفيد است . اگر آن را در گلاب بخيسانند و صاف نموده در چشم بچكانند براى افزايش ديد چشم مفيد است . جويدن گالها و يا مزمزهء با آب دم كردهء آن براى تقويت لثه و دندانها نافع است و خوردن دم كردهء آن براى جلوگيرى از اخلاط خونى سينه و قطع ترشحات خارج از اندازهء عادت ماهيانه و سيلان خون از بواسير و اعضا مفيد است . خوردن 30 گرم از دم كرده يا خيساندهء آن در آب گرم با شكر براى يرقان و ترشحات رحم مفيد است . اگر آن را در آب گرم خيس كرده و 7 - 3 روز مرتبا بخورند ، براى تقويت مسلولين نافع است .