حسين مير حيدر
32
معارف گياهى ( فارسى )
داخلى براى بند آوردن اسهال و اسهال خونى استفاده مىشود [ كلوپن برگ - ورستيغ ] . در هند از خمير خاك ارّه چوب كه با آب تهيه مىشود براى رفع سردرد و كاهش تب روى پيشانى مىاندازند و در موارد بيمارىهاى پوستى براى كاهش حرارت و خارش روى پوست و كاهش التهاب ضماد مصرف مىشود . و امّا طبق نظر حكماى طب سنتى صندل از نظر طبيعت خيلى سرد و خشك است و از نظر خواص معتقدند كه صندل سفيد فرحآور و مقوى معده و قابض مىباشد و براى تحليل ورمهاى گرم مفيد است . خوردن آن براى خفقان گرم و تبهاى تند صفراوى و ضعف قوهء حافظه و ذهن و ضعف معده و كبد خصوصا در مورد گرم مزاجان مؤثر است . ماليدن خمير خردههاى چوب آن با گلاب و كمى كافور به پيشانى براى رفع سردرد گرم نافع است و خوردن آن به تنهايى و يا با ادويه مناسب براى رفع خفقان و درد معده ناشى از گرمى و مخلوط با آن عنب الثعلب و يا با آب حى العالم و يا با آب برگ خرفه و امثال آن براى رفع نقرس گرم و ورمهاى گرم نافع است . صندل سفيد مضر نيروى جنسى است ، بهطورى كه آن را قطع مىكند و مضرّ صدا مىباشد و از اين نظر بايد با عسل و نبات خورده شود و مقدار خوراك آن تا 5 گرم است . معمولا در بازار صندل زرد يا صندل ليمويى به شكل قطعات چوب بىپوست كه طول آنها 1 - 5 / متر و قطر آنها حدود 10 سانتيمتر است عرضه مىشود و همچنين داراى الياف است و سخت مىباشد . رنگ آن زرد كمرنگ و بوى آن تركيبى از بوى گل سرخ و مشك و ليمو و خيلى مطبوع است . طعم آن تلخ و سبكتر از آب است . صندل سفيد با همان ابعاد عرضه مىشود ، ولى رنگ آن كمرنگ و مايل به سفيد است . معمولا بيشتر صندل زرد مصرف مىشود . اسانس صندل زرد سنگينتر از آب است و در 288 درجه سانتىگراد جوش مىآيد و معمولا 40 - 15 قطرهء آن در در 3 گرم الكل حل كرده و سه قسمت نموده و براى رفع سوزاك در عرض روز 3 - 2 بار مىخورند .