حسين مير حيدر
172
معارف گياهى ( فارسى )
خاكشير در كتب طب سنتى آن را نوعى از تودرى ذكر مىكنند و در برخى كتب با نامهاى « خبه » ، « شفتره » ، « بذر الخمخم » و « بزر الخمخم » آمده است . در عين حال در بعضى كتب ديگر « بذر الخمخم » را براى تودرى ذكر مىكنند . در اصفهان « خاكشى » و در مازندران گياه آن را « شلمبى » گويند و نام عمومى آن نيز « خاكشير » است . به فرانسوى Semence de sisymbre و Semence de velar و به انگليسى London rocket گويند و گياه آن را به فرانسوى Herbe de St sophis و Sisymbre مىنامند . گياهى است از خانوادهء Cruciferae و نام علمى آن Descurainia sophia ( L . ) webb . و مترادفهاى آن Sisymbrium sophia L . مىباشد . مشخصات گياهى است يك ساله يا دوساله به بلندى حدود 80 سانتىمتر قسمت پايين گياه داراى پوششى از كرك و بالاى گياه بدون كرك و در بعضى موارد تمام گياه بدون كرك است و برگها داراى بريدگىهاى عميق و 3 - 2 بار تقسيم شده است . گلهاى آن زردرنگ است . ميوه خورجين درازى مىباشد به طول 35 - 15 ميلىمتر و عرض يك ميلىمتر به حالت راست و در داخل غلاف خورجين دانهها قرار دارند . تخم آن ريز كمى دراز و در دو رنگ است يكى مايل به قرمز و طعم آن كمى تلخ و ديگرى به رنگ قرمز تيره است .