حسين مير حيدر

161

معارف گياهى ( فارسى )

سرفه ، ناراحتىهاى ناشى از يبوست ، آسم مرطوب ، تقويت مسلولين طى دوران معالجه ، رفع لاغرى ، قطع اسهالهاى مزمن و رفع زردى دختران جوان به كار مىرود و در اغلب موارد نيز مانند شيرزا براى ازدياد ترشح شير مفيد است . از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى گل‌سنگ حزاز سرد و خشك است . اگر گل‌سنگ ايسلند را 24 ساعت در آب بخيسانند مادهء غذايى مقوى و مفيدى به دست مىآيد و از نظر هيدرات كربن نشاسته مانندى كه دارد ، داراى نصف ارزش غذايى آرد گندم است . تهيهء جوشاندهء حزاز : ليكن ايسلاند 10 گرم ، آب صاف 1000 گرم . ليكن را در آب مدت كمى جوشانده و آب آن را دور مىريزند و با آب سرد مىشويند تا مادهء تلخ آن گرفته شود و بعد آن‌قدر آب مىريزند كه پس از مدت يك ساعت جوشيدن در حدود 1000 گرم جوشانده به دست آيد و آن را صاف مىكنند . اگر در نظر باشد مادهء تلخ آن براى تقويت معده محفوظ بماند ليكن را بدون شستن و بدون دور ريختن آب جوشاندهء اول براى مدت يك ساعت مىجوشانند و صاف مىكنند . مقدار ليكن را در اين جوشانده تا 60 گرم نيز مىتوان رسانيد . اين جوشانده را ظرف روز فنجان فنجان مىخورند ، ملين است و نرم‌كنندهء سينه و هرچه بيشتر مادهء تلخ داشته باشد بيشتر مقوى معده است . تهيهء ساكارور ( Saccharure ) از حزاز : ( ساكارور داروى جامدى است و نوعى قند طبى است ) ليكن ايسلاند يك واحد ، قند سفيد يك واحد ، آب به مقدار كافى . ابتدا ليكن را چندين بار با آب سرد بشويند تا تلخى آن گرفته شود ، سپس با مقدار كافى آب به مدت يك ساعت بجوشانند و با فشار صاف كنند و بگذارند ته‌نشين شود . و صاف روى آن را برداشته و قند را به آن بيفزايند و در حمام ماريه تبخير كنند تا در حد غلظت خمير درآيد و سپس آن را در بشقابها پهن كنند و در گرم‌خانه بخشكانند و نرم بسايند و به عنوان قند طبى در موارد مختلف مصرف نمايند . جوشاندهء ساكارور حزاز : 6 - 3 گرم ساكارور ليكن در 1000 گرم آب جوش حل كنند و در عرض روز بتدريج ميل نمايند . در موارد زكامهاى ريوى و برونشيت مزمن بسيار مفيد است . لرزانك حزاز : ساكارور ليكن 75 گرم ، قند سفيد 75 گرم ، آب صاف 50 گرم و عرق بهارنارنج 10 گرم . ساكارور و قند و آب را مخلوط كرده بجوشانند و در ظرفى ابتدا عرق بهارنارنج و سپس جوشانده را روى آن بريزند و اين لرزانك را مانند داروهاى سينه مصرف كنند .