حسين مير حيدر

160

معارف گياهى ( فارسى )

ديده مىشود كه اسپرها يا هاگهاى گل‌سنگ در آن قرار دارد . همان‌طوركه در بخش گياه شيرزا گفته شده ، گل‌سنگها روييدنىهايى هستند كه از اتحاد و همزيستى يك قارچ ( از آسكوميست‌ها ) و يك جلبك از جلبكهاى سبز يا كبود به وجود مىآيد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در حزاز وجود مقدار زيادى ( حدود 70 درصد ) هيدرات كربن شبيه نشاسته به نام ليكنين « 1 » و مادهء ديگرى همراه آن به نام ايزوليكنين « 2 » تأييد شده است و علاوه بر آن داراى هيدراتهاى كربن محلول در آب است كه از هيدروليز آنها قندهاى دكستروز و گالاكتوز و مانوز حاصل مىشود . در حزاز علاوه بر موارد فوق چند اسيد به نام اسيد پروتوليكنستريك « 3 » ، اسيد فوماريك « 4 » ، مادهء سترارينين « 5 » ، مواد ازته ، چربى و . . . وجود دارد . از گياه در حدود 3 - 2 درصد نيز اسيد ستراريك « 6 » كه اسيد تلخى است به دست مىآيد . خواص - كاربرد علت اينكه گل‌سنگ را حزاز مىگويند به اين جهت است كه يكى از خواصش معالجهء بيمارى حزاز است ( حزاز يا قوبا بيمارى پوستى خارش‌دارى است و نوعى از Exanthema و يا Tetter مىباشد ) . گل‌سنگ حزاز را اگر به دست بمالند دست رنگ حنا مىگيرد و به اين جهت آن را سنگ حنا مىنامند . اگر گل‌سنگ حزاز را در آب 24 ساعت بخيسانند تلخى آن كاسته مىشود و مرسوم است كه در آلمان اين گياه به عنوان مقوى براى دوران نقاهت بيمارى ، رفع

--> ( 1 ) . Lichenine ( 2 ) . Isolichenine ( 3 ) . Acide Pro tolichensterique ( 4 ) . Acide fumarique ( 5 ) . Cetrarinine ( 6 ) . Acide cetrarique