مهدى محقق

شناسنامه و پيشگفتار 16

مجموعه متون و مقالات در تاريخ و اخلاق پزشكى در اسلام و ايران ( فارسى )

در سال 1371 ، موضوع درس من « تاريخ پزشكى در اسلام و ايران » بود كه با استفاده از كتابخانهء غنيى كه به همت والاى پروفسور دكتر سيد محمد نقيب العّطّاس ، مؤسس و مدير آن مؤسسه ، به‌وجود آمده است و مراجعه به مقالات گذشتهء خود ، آن درس براى نخستين‌بار در آن كشور ارائه شد . پس از مراجعت به تهران ، پيشنهاد تدريس همين موضوع را از طرف دانشكدهء مديريت و اطلاع‌رسانى پزشكى ، وابسته به دانشگاه علوم پزشكى ايران ، پذيرفتم . در بهار سال 1372 و پاييز 1373 ، عملا به تدريس اين موضوع پرداختم و چون طى درس ، ارجاع به مقالات گذشتهء خود مىدادم و پيدا كردن آن براى دانشجويان دشوار بود ، مصمم شدم كه مجموعهء حاضر را كه اكنون ، در دسترس خوانندگان قرار گرفته است فراهم آورم . طى سه سالى كه هر سال ، سه ماه در مالزى تدريس مىكردم ، توفيق يافتم كه با استفاده از آن كتابخانهء غنى ، مطالعات خود را دربارهء تاريخ پزشكى در اسلام و ايران دنبال كنم . نخستين ثمرهء اين تلاش ، كتاب الشكوك على جالينوس محمد بن زكرياى رازى بود كه آن را با استفاده از سه نسخهء خطى تصحيح و با مقدمه‌اى به زبانهاى فارسى ، عربى و انگليسى و يك فرهنگ تفصيلى اصطلاحات پزشكى آماده كردم كه در سال 1372 ، با هزينهء مؤسسهء بين‌المللى انديشه و تمدن اسلامى چاپ و منتشر شد . اين مجلد نخستين از مجموعهء انديشهء اسلامى است كه آن را با يارى دكتر العطاس ، در آن مؤسسه بنيان نهادم و در همين اثنا ، اين فرصت پيش آمد كه به ترجمهء برخى از رساله‌هاى مفرد ( - تكنامه ، مونوگراف ) كه در كار تدريس تاريخ پزشكى در اسلام ، چه در مالزى و چه در ايران ، از آنها استفاده مىكردم ، بپردازم . رساله‌هاى زير از آن جمله‌اند كه براى نخستين‌بار منتشر مىشوند : الف : گفتار جالينوس در اينكه پزشك فاضل بايد فيلسوف هم باشد كه ترجمهء مقالة جالينوس فى ان الطبيب الفاضل يجب ان يكون فيلسوفا ( هفتمين گفتار از مجموعهء حاضر ) است . ب : گفتار رازى در علت زكام ابو زيد بلخى در فصل بهار ، هنگام بوييدن گل سرخ كه ترجمهء مقالة الرازى فى العلة التى من اجلها يعرض الزكام لابى زيد البلخى عند شمة الورد ( يازدهمين گفتار از مجموعهء حاضر ) است . ج : گفتار ابن رضوان در راهيابى از پزشكى به خوشبختى كه ترجمهء مقالة ابن رضوان فى التطرق بالطب الى السعادة ( ششمين گفتار از مجموعهء حاضر ) است . در ادامهء اين كوششها دو طرح مهم را در تهران آغاز كردم كه متأسفانه ، تاكنون هيچ‌يك به