مهدى محقق

شناسنامه و پيشگفتار 13

مجموعه متون و مقالات در تاريخ و اخلاق پزشكى در اسلام و ايران ( فارسى )

مؤسسهء مطالعات اسلامى چاپ و منتشر شد . در سال 1352 كه كنگرهء جهانى ابو ريحان بيرونى ، به وسيلهء شوراى عالى فرهنگ و هنر ، در تهران برگزار شد ، راقم سطور متن عربى رسالهء ابو ريحان دربارهء آثار رازى را كه براى نخستين بار ، در سال 1936 ، در پاريس و به وسيلهء پل كراوس نشر شده بود تصحيح مجدد كرد و همراه با ترجمهء فارسى آن ، به آن كنگره تقديم داشت ( گفتار سوم از مجموعهء حاضر ) . تحليل و بررسى آن رساله موضوع سخنرانى او در كنگرهء جهانى ابو ريحان بيرونى بود كه در همان سال در كابل برقرار شد و تحرير انگليسى آن در مجموعه‌اى كه در سال 1979 ، به ياد بود ابو ريحان ، در كراچى چاپ شد انتشار يافت . در سال 1360 كه دانشگاههاى كشور تعطيل بود ، براى دو نيم سال ، جهت تدريس در دانشگاه مك گيل به كانادا عزيمت كرد و با كتابخانهء اسلر كه مخصوص تاريخ پزشكى است تجديد عهد كرد و اين‌بار ، مطالعات خود را دربارهء پزشك و جراح معروف مسلمان اسپانيايى ، ابو القاسم خلف بن عباس زهراوى ، قرارداد و نتيجهء گوشه‌اى از مطالعات او به صورت دو مقاله درآمد كه هر دو در مجلهء نشر دانش منتشر شد . مقالهء نخستين تحت عنوان « آگاهيهايى دربارهء جراحى در اسلام » در مجلهء نشر دانش ، شماره‌هاى بهمن و اسفند 1361 ، به چاپ رسيد ( گفتار دوازدهم از مجموعهء حاضر ) . براساس همين مقاله ، نويسنده سخنرانيى در بيست و نهمين كنگرهء بين‌المللى تاريخ پزشكى كه در سال 1363 در قاهره برگزار شد ، ايراد كرد كه متن آن در مجلهء مجمع اللغة العربية ( - فرهنگستان زبان عرب مصر ) ، شمارهء 64 ، رمضان 1409 ( مه 1989 ) منتشر شد . مقالهء دوم تحت عنوان « زهراوى و كتاب التصريف » بود كه در مجلهء نشر دانش ، شماره‌هاى فروردين و ارديبهشت 1362 ، چاپ شد ( سيزدهمين گفتار از مجموعهء حاضر ) . هرچند ، كتاب التصريف لمن عجز عن التأليف زهراوى چند صد سال قبل به زبان لاتين ترجمه شده و به وسيلهء آن كتاب جراحى از اسپانيا به دانشگاه مون پليهء فرانسه و سپس ، به ديگر دانشگاههاى اروپا راه يافته و در سال 1974 ، متن عربى و ترجمهء انگليسى آن ، به وسيلهء دانشگاه بركلى « 5 » و در سال 1983 ، با ترجمهء روسى به وسيلهء آكادمى علوم شوروى سابق منتشر شده بود ، ولى براى نخستين‌بار بود كه در ايران ، با اين تفصيل معرفى مىشد و تحرير اين مقاله موجب شد كه نگارنده متن آن كتاب

--> ( 5 ) . Berkely