نيز بيش از حد ورزش مىكنند و براى رسيدن به مقام قهرمانى ، با ورزش بيش از حد ، سلامتى خويش را به مخاطره مىاندازند ، در حالى كه ورزش براى كسب و يا حفظ سلامتى است . هم گروه اول كه تفريط مىكنند به خطا مىروند ، و هم گروه دوم كه افراط . راه صحيح و عقلايى ، راه سوم است ؛ يعنى حد وسط بين افراط و تفريط . به طور كلى در همه‌ى شؤون و امور زندگى ، راه ميانه و معتدل ، بهترين راه است . خداوند متعال در قرآن كريم ، امت اسلامى را - كه بهترين امت است - به عنوان « امت وسط و ميانه » معرفى مىفرمايد : وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ « 1 » « و ما همچنين شما را گروهى ميانه‌رو قرار داديم تا بر مردم گواه باشيد . » حضرت على « عليه السلام » نيز به صور مختلف ، راه ميانه را به عنوان بهترين راه معرفى فرموده‌اند : « اليمين و الشمال مضلة ، و الطريق الوسطي هي الجادة » « 2 » « رفتن از راست و چپ راه به گمراهى مىانجامد ، و راه راست ، راه ميانه است . » « نحن النمرقة الوسطي بها يلحق التالي ، و اليها يرجع الغالي » « 3 » « ما [ اهل بيت چون ] پشتى هستيم در ميانه ( يعنى ما راه راست و بر حد اعتدال مىباشيم ) آنكه وامانده ، خود را به آن پشتى برساند ، و آنكه تجاوز كرده و پيشى گرفته ، به جانب آن پشتى بازگشت نمايد [ تا از گمراهى برهد ] . » « و ليكن احب الامور اليك اوسطها في الحق » « 4 » « [ اى مالك اشتر ! ] و كارى كه بايد بيش از هر كار دوست داشته باشى ، ميانه‌روى در حق است . » « و خير الناس فيّ حالا النمط الاوسط فالزموه » « 5 » « و بهترين مردم درباره‌ى من ، گروه ميانه مىباشند ، پس همراه اين گروه باشيد . » بنابراين ، ورزش هم از اين قاعده مستثنا نبوده و بايد در آن ميانه‌روى نمود ، نه افراط و تفريط . هميشه ورزش در حد معمول و متناسب با سن و وضعيت جسمانى و كشش بدن و شغل مفيد بوده و حتى خستگى ناشى از اين مقدار ورزش ، لذت‌بخش و آرامش‌آفرين است . خستگى اندك ناشى از تمرين‌هاى ورزشى ، عامل خوبى جهت جلوگيرى از بىخوابى است ، هرچند كه تمرين‌هاى زياد از حد و خستگى زياد ماهيچه‌ها ، آثار معكوس دارند ، كه بايد از آن اجتناب كرد . « 6 » در اينجا توجه شما را به نظريات گروهى از دانشمندان و متخصصان در اين خصوص جلب مىنمايم : شهيد دكتر سيد رضا پاك‌نژاد : كسى كه فعاليت و ورزش مدام را بخواهد ، در پى آن پيدايش بيمارى است ؛ و آنكه به استراحت و تقويت هميشگى چشم دوخته ، به دنبالش رنج و درد مىباشد ، و براى اينكه رشد مناسب ، تعادل مطلوب و بالاخره سلامتى و شادابى برقرار باشد بايد با فعاليت و استراحت ، زندگى كرد ؛ نه استراحت بدون ورزش ارزش دارد و نه ورزش بدون استراحت سودى مىرساند ، بلكه همه ضرر است . « 7 » على بن سهل بن ابن طبرى ( 192 - 247 ه . ق ) : اگر اين ورزشها و حركات بدنى ، از حد خودش تجاوز نمايد ، موجب مىگردد كه مواد زايد بدن ، زير جلد ( پوست ) جمع گردد و سپس همين فضولات جمع شده در زير پوست ، پوست را بتركاند و ترك‌خوردگى در

--> ( 1 ) . بقره / 143 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، خطبه‌ى 16 . ( 3 ) . همان ، حكمت 109 . ( 4 ) . همان ، نامه‌ى 53 . ( 5 ) . همان ، خطبه‌ى 127 . ( 6 ) . زن و ورزش ، ص 57 . ( 7 ) . اولين دانشگاه و آخرين پيامبر ، ج 14 ، ص 53 .