محسن عباس نژاد
53
قرآن و طب ( فارسى )
و 69 سورهى نحل / 16 و . . . را نام برد . 4 - دسته چهارم آياتى هستند كه در آنها خداوند مفاهيم حلال و حرام و طيب و خبيث يا انواع طيبات و خبائث و نحوهى حرمت غذاهاى منع شده را براى انسان متذكر شده است تا به وسيلهى اين رهنمودها و از طريق « بهداشت اوليه » سلامت جسمى و روانى وى را تأمين و حفظ كند . نكتهى قابل به ذكر اينكه چون اين دستورات از ناحيهى خالق انسان و هم آفريننده ، مواد غذايى صورت گرفته است و خداوند بر كم و كيف همهى امور وقوف كامل دارد لذا براى افراد معتقد و باايمان ، چنين ارشاداتى مىتواند ضريب اطمينان بيشترى داشته باشد و او را نسبت به استفاده يا اجتناب از مواد غذايى حلال يا نهى شده با يقين و باور منطقى پذيرا كند . كه از اين جمله مىتوان به آيات 10 سورهى نساء / 4 - 3 سورهى مائده / 5 - 145 و 138 سورهى انعام / 6 - 115 سورهى نحل / 16 و . . . اشاره كرد . 5 - آياتى كه در نكوهش افراد بخيل نسبت به اطعام مساكين آمده است كه از نظر بهداشتى مىتواند در حفظ توازن وضع بهداشتى جامعه و كم كردن فاصله بين طبقات فقير و غنى اجتماع از جنبهى مادى و هم از ديدگاه عاطفى نقش پيشگيرنده داشته باشد . همان گونه كه در آيهى 195 سورهى بقره خداوند متعال مىفرمايد : وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ . ؛ « و در راه خدا هزينه و بخشش كنيد و خود را با دستان خويش به كام هلاكت نيندازيد و نيكى كنيد كه خداوند نيكوكاران را دوست دارد . » در اين آيه مىبينيم كه انفاق و كمك به مردم مىتواند مانع بروز مشكلات اقتصادى و پىآمدهاى اجتماعى آن گردد كه در جريان وقوع اين حوادث چه بسا سرمايهها و نفوس بسيار در آتش آن سوخته و تلف شود و شايد آنچه كه حافظ به تعبير لطيف خود مىگويد : ساقى به جام عدل بده باده تا گدا * غيرت نياورد كه جهان پربلا كند الهامى باشد از اين آيه يا آيات مشابه آن در قرآن و يا از بيان حضرت على « عليه السلام » كه مىفرمايد : « حصّنوا اموالكم بزكوة » ؛ در همين آيه با ذكر دو رهنمود ارزشمند اجتماعى و اخلاقى همراه با منطقى استوار ، مردم را از اثرات سودمند ناشى از اجراى اين دو امر « انفقوا و احسنوا » آگاه كرده و زمينهى ارتباط مناسب و مستدل انسان را با خدا ، اجتماع ، و خودش فراهم ساخته است . از جمله آيات ديگرى كه در اين زمينه مىتوان به آنها اشاره كرد آيات : 47 سورهى يس / 36 - 34 سورهى الحاقه / 69 - 44 سورهى مدثر / 74 - 18 سورهى فجر / 89 - 14 سورهى بلد / 90 - 3 سورهى ماعون / 107 مىباشد . 6 - آياتى كه در ارتباط مواد غذايى با منشاء گياهى يا حيوانى نازل شده است و در آنها به نحو تلويحى نسبت معنىدار اين دو دسته آيات را كه بيش از 3 / 1 مىشود به انسان نموده است . نسبتى كه مىتواند ارزشمندى يا ضرورت توصيه به مصرف غذاهاى گياهى را به ميزان سه برابر بيش از غذاهاى با منشاء حيوانى مشخص كند و اين در حقيقت همان است كه امروزه از نظر علمى نيز روشن شده است و مزيت الگوى رژيمهاى تغذيه با برترى مواد گياهى نسبت به غذاهاى با منشاء حيوانى را از نظر جنبههاى مختلف بهداشتى نشان داده است . تفصيل آنكه در قرآن حدود 49 مورد از مواد غذايى با منشاء گياهى يا تركيب مواد قندى برتر ، ياد شده است و جمعا حدود 16 بار هم از فرآوردههاى حيوانى به عنوان مواد گوشتى مورد استفاده انسان نام برده شده است ( 10 بار از چهارپايان گياهخوارى كه