ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )

49

قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )

1 ابن القف شرح كلّيّات و حاشيهء معالجات ( جلد سوم قانون ) ابو الفرج موفّق الدّين يعقوب بن اسحاق طبيب مسيحى معروف به ابن القف مؤلّف كتاب بسيار معروف العمدة فى الجراحة در علم جرّاحى از اهالى كرك ( اردن ) در روز 13 ذيقعدهء 630 ه . / 1233 م . متولّد شد . پدرش با ابن ابى اصيبعهء مورّخ روابط دوستانه‌اى داشت و او از علم و دانش و خصايل پسنديدهء وى ستايش كرده است . در عهد الملك الناصر يوسف در صرخد به خاطر مهارت خود در هنر كتابت معروف شد . خط او بسيار خوش و نفيس بود و شيوهء جديدى در خط پديد آورده بود كه نزهة الابصار ناميده مىشد . ابن القف در صرخد فرصتى به دست آورد كه پيش ابن ابى اصيبعه درس بخواند . سپس چون پدرش به دمشق انتقال يافت پيش نجم الدّين منفاخ و موفّق الدّين يعقوب سامرى كتاب‌هاى درسى طبّ را به تكميل رساند و علوم حكمى و فلسفه را پيش شيخ شمس الدّين عبد الحميد خسروشاهى و اقليدس را پيش مؤيد الدّين العرضى خواند . در سال 1260 م . هنگام هجوم مغولان به دمشق به خاطر صلاحيّت و استعداد فنّى ابن القف براى هموطنانش بسيار مفيد واقع شد . بعد از آن چون‌كه الملك الظاهر بيبرس همهء مناطق شام را به تصرّف خود درآورد ، ابن القف به فرمان او چندين سال در قلعهء عجلون به خدمات طبّى مشغول شد . بالاخره مجددا به دمشق آمد و در آنجا طبيب مخصوص كاخ سلطنتى شد . در دمشق به عنوان پزشك شهرت فراوان كسب كرد و بدين‌طريق همهء زندگانىاش در مناطق شام و اردن سپرى شد . ابن القف مجال يافت كه از مجالس درس دو استاد باكمال كه شارح قانون بودند و زندگانى خود را صرف مطالعهء قانون و تحقيق در معانى آن و توضيح و تدريس آن كرده بودند ، بهره‌مند شود . شوقى كه براى مطالعهء قانون در زمان دانشجويى در وى پديد آمده بود ، در محيط علمى دمشق بيشتر شد . او نه تنها حاشيه‌اى بر معالجات جلد سوم قانون