ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )
42
قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )
و غيره از تأليفات اوست . 2 1 نجم الدّين منفاخ « 1 » كتاب المهملات فى كتاب الكلّيّات ابو العباس نجم الدّين احمد بن ابو الفضل اسعد بن حلوان در سال 593 ه . / 1196 م . در دمشق متولّد شد . شهرت او به ابن عالمه به اين جهت است كه مادرش بانوى بسيار باسواد و صاحب علم و به نام بنت دهين اللوز معروف بود . پدر نجم الدّين نيز طبيبى فاضل بود و به اين صورت او موقعيت رشد در يك خانوادهء علمى داشت . اگر او از طرفى علاقهء طبيعى و خانوادگى به طبّ داشت ، از طرفى ديگر بر اثر تربيت فنّى استاد يگانهء عصر شيخ مهذّب الدّين الدخوار در شمار باصلاحيتترين طبيبان زمان خود قرار گرفت . وى نخست طبيب و وزير ملك مسعود ، صاحب آمد ، بود و از آنجا به دمشق مراجعت كرد . در اواخر عمر پيش ملك اشرف ابن ملك منصور ، صاحب حمص ، خدمات طبّى انجام داد . علاوه بر طبّ دانشمند علوم حكميه ، شاعرى بلندپايه و موسيقىدانى ماهر بود . كتاب المهملات فى كتاب الكلّيّات را دربارهء موارد مغلق و دشوار قانون نوشته است و در آن بر كلّيّات ابن سينا ايراداتى گرفته است . موفّق سامرى در شرح خود سعى كرده است كه به اين ايرادات پاسخ دهد . شرح نجم الدّين در بين شرحهاى قانون مقام اوّل در انتقاد را دارد . او در حمص در روز 13 ذيقعدهء 652 ه . / 1254 م . درگذشت و بنا به قول برادرش بر اثر مسموميت فوت كرد . كتاب التدقيق فى الجمع و التفريق فى الاعراض ( در فروق الاعراض ) ، كتاب هتك الاستاد فى تموية الدخوار ، شرح طبّ نبوى ، كتاب المدخل الى الطبّ ، كتاب العلل و الاعراض ، كتاب الاشارات ، المرشدة فى الادوية المفردة ، كفاية الطبيب فى الطّبّ از تأليفات اوست . 2
--> ( 1 ) - نام همين مؤلف در پيشگفتار آقاى دكتر مهدى محقّق « نجم الدّين ابن المفتاح » آمده است .