ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )
37
قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )
مهارت در تشخيص و معالجه ، در نحو و لغت و نجوم نيز استاد بود و برخى احاديث نيز از او روايت شده است . شاعرى بلندپايه بود و تسلّط او بر شعر به حدّى بود كه هر موضوع طبّى را به آسانى به نظم مىكشيد . ابن ابى اصيبعه ابيات زيادى از او نقل كرده است . وى در كتابش ، لطف المسائل و تحف للسائل ، كتاب المسائل حنين بن اسحاق و كلّيّات قانون ابن سينا را در بحر رجز به نظم كشيده است . اين هر دو كتاب در طبّ و شاعرى شاهكار است . مؤسّسهء ملّى هند در دهلىنو از هفدهم تا بيستم اكتبر 1968 ميلادى سمپوزيوم و نمايشگاهى تحت عنوان تاريخ علوم هند برپا كرده بود و در آنجا علاوه بر مؤسّسات ديگر كتابخانهء دولتى اورينتال مدراس ( Government Oriental Library , Madras ) تعدادى نسخههاى خطّى را به نمايش گذاشته بود و اين كتاب منظوم لطف المسائل نيز جزء آنها بود . من آن را با خوشحالى تمام رؤيت كردم ، سال تأليف آن نسخهء خطّى 630 ه . / 1232 م . است و داراى 426 صفحه در اندازهء بزرگ . شمارهء ارجاع آن در كتابخانه دى 174 ( D 174 ) است . ابن رقيقه اين كتاب خود را جداگانه نيز شرح كرده است و خودش بر آن حواشى نوشته است . از كتابهاى ديگر او موضحة الاشتباه فى الادوية الباه ، كتاب الفريدة الشاهيّة و القصيدة الباهيّة ( كه آن را طى اقامتش در ميّافارقين در مدّت دو روز به نظم كشيده بود و به نام ملك الاشرف معنون كرده است و شرحى جداگانه نيز براى اين قصيده به صورت كتاب نوشته است ) ، قانون الحكماء و فردوس الندماء ، الغرض المطلوب فى تدبير المأكول و المشروب ، مقالة فى بيان الحميات ، قصيدة فى بيان الفصد و ديوان اشعار است . در ديوان نيز شعرهايى مربوط به طبّ دارد . ابن رقيقه در دمشق ، كه به سال 632 ه . از ميّافارقين به آنجا رسيده بود و در حرم شاهى و بيمارستان كبير به معالجه مشغول بود ، در 635 ه . / 1237 م . وفات يافت . 2