ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )

99

قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )

قريب 28 جلد كتاب تأليف كرده كه از آن جمله است تقويت الابدان ( اغذيهء مفرده و مركّبه به فارسى ) ، حديقة الاطبّاء ( دو جلد ) ، كشف الامراض ( عربى ) ، تسهيل العلاج ( فارسى ) ، تجربهء غريبه ( قرابادين فارسى ) و غيره . يكى از افراد ممتاز اين خانواده حكيم مير همّت على با ايالت الوار مرتبط بود . قبل از سال 1947 م . عدّه‌اى از آنها در كهيرتل بخش الوار سكونت داشتند و با مؤلّفان بزرگ رابطهء دوستى داشتند . نسخه‌هاى حاشيه‌اى كه مير سيّد محمّد هاشم بر نفيسى نوشته است در كتابخانهء دار العلوم ديوبند و كتابخانهء مولانا آزاد عليگره ( مجموعه عبد الحى فرنگى محلّى ) و سالار جنگ حيدرآباد و مدراس محفوظ است . او علاوه بر حاشيهء نفيسى ، حاشيه‌هايى بر شرح اسباب و علامات و شرح هدايت الحكمة ميبدى و اقليدس نيز نوشته است . در فهرست نسخه‌هاى خطّى دار العلوم ديوبند كتابى از يك طبيب هندى قرن هيجدهم به نام محمّد هاشم بن محمّد احسن بن محمّد افضل دهلوى كه همنام او بود به نام حاشيهء نفيسى معرّفى شده است . اين كتاب كه نام تاريخى آن كشف الاشكالات 1184 ه . / 1770 م . است ، در واقع حاشيهء نفيسى نيست بلكه حاشيهء شرح اسباب و علامات است . 2 1 شيخ محمّد مؤمن جزايرى شرح قانونچه شيخ محمّد مؤمن بن محمّد قاسم جزايرى در شيراز متولّد شد . علوم مختلف را پيش سيّد محمّد قاسم بن خير اللّه حسنى حسينى ، امير زين العابدين جايرى ، شيخ على بن محمّد تمامى ، شيخ صالح بن عبد الكريم بحرانى ، محمّد حسين مازندرانى ، شاه محمّد شيرازى و دانشمندان ديگر خواند . طبّ را پيش حكيم محمّد هادى آموخت و مدّتى در خدمت وى بود . از آنجا به هند آمد و در اورنگ‌آباد دكن اقامت گزيد . در نحو و ادب و