ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )
98
قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )
علّامه عصام الدّين اسفراينى ) نيز بود و در معقولات از محضر نصير الدّين حسين شيرازى و ميرزا ابراهيم همدانى استفاده كرده بود . در حاشيهء نفيسى به تلمّذ خود از حكيم الملك شمس الدّين محمّد اشاره كرده و با احترام فراوان از وى نام برده است . حكيم هاشم در احمدآباد به تدريس طبّ مشغول بود و در همانجا از جانب شاهجهان به مقام صدارت و طبابت رسيد . او بعد به استادى اورنگزيب عالمگير تعيين شد . اورنگزيب به او منصب سه هزارى و لقب مسيح الزّمان داده بود . وى در هشتادسالگى در 1061 ه . / 1650 م . در اورنگآباد وفات يافت . پسر دومش حكيم سيّد محمّد جعفر در سال پانزدهم جلوس محمّد شاه نخست به دريافت لقب خان و سپس به كسب لقب بقاء الدّوله مسيح الملك بهادر مفتخر گرديد . منصب او پانصدى ذات و بيست سوار ( منصبى بوده در زمان پادشاهان تيمورى يعنى پانصد سرباز پياده و بيست سوار تحت فرمان او بودند . مترجم ) بود . او بنا به خواست مهاراجه سوائى جيسى بهادر ، فرمانرواى جاىپور ، و با اجازهء پادشاه به جاىپور انتقال يافت و در آنجا اقطاع بزرگى به او عطا شد و مورد احترام فراوان قرار گرفت . در جاىپور طبيبان معروفى از خانوادهء او بودهاند . حكيم رضا محمّد خان فرزند حكيم جعفر على خان و همچنين فرزند او حكيم ذو الفقار على خان شهرت فراوان كسب كردند . يكى از افراد اين خانواده حكيم قربان على بود كه حكومت جاىپور پس از فرزندش حكيم ذو الفقار على خان به حكيم بركت على خان نيز خلعت ماتم ( خلعت سوگوارى ) اعطا كرد . حكيم بركت على خان به سبب تشخيص و معالجهء موفّقيّتآميز خيلى معروف شد و در معالجات كتابى دارد به نام مظهر الفوائد كه در مطبعهء دولتى جاىپور به طبع رسيده بود . رسالهء ترياق الكلب نيز از تأليفات منتشرشدهء اوست . حكيم سيّد احمد على خان و حكيم سيّد بشارت على خان و حكيم سيّد اكبر على خان و ديگران از طبيبان قابل ذكر هستند . برادر بزرگتر حكيم بركت على خان ، حكيم بشارت على خان