ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )
97
قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )
ايضاح الكلّيه را عموما تأليف علوى خان دانستهاند ، درحالىكه انتساب آن به وى كاملا نادرست است . اگرچه از احوال شارح آن اطّلاعاتى در دست نيست ، امّا بدون شك اين تأليف از علوى خان نيست ، چون در كتابخانهء رضا رامپور نسخهء آن كه در 1017 ه . / 1609 م . استنساخ شده موجود است ، در صورتى كه علوى خان شصت سال پس از كتابت اين نسخه به دنيا آمده است . نسخهاى از التحفة العلويه در كتابخانهء ايالتى حيدرآباد نيز موجود است و از آن نسخه معلوم مىشود كه نام شارح علاء الدّين است ، امّا اطّلاعاتى دربارهء او به دست نيامده است . در بعضى جاها نام شارح آن حكيم سيّد بهلولى خان نيز ديده شده است . 2 1 مؤلّف نامعلوم شرح موجز در كتابخانهء خدابخش پتنه نسخهاى از شرح موجز موجود است كه اگرچه نام شارح آن معلوم نيست ، امّا بر طبق مقدمهء كتاب ، اين شرح به فرمان فرمانرواى گولكنده ، سلطان عبد اللّه قطب شاه ( 1611 - 1672 م . ) تأليف شده است . لذا اين كتاب از قرن هفدهم ( ميلادى ) را مىتوان از كوششهاى قابل تقدير شارحان هندوستان شمرد . 2 1 سيّد محمّد هاشم تهرانى حاشيهء نفيسى مير سيّد محمّد هاشم تهرانى بن مير قاسم حسينى گيلانى در طبّ شاگرد على گيلانى ، شارح قانون ، است . او قبل از تحصيل طبّ نزد على گيلانى در هند ، در طول اقامت دوازدهسالهء خود در حرمين شريفين از شيخ محمّد عربى محدّث و شيخ عبد الرحيم حسائى حديث و علوم دينى ديگر را فراگرفته بود . در منقولات شاگرد ملّا على ( حفيد