ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )

72

قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )

كه به نام مدرسهء سلسله معروف بود تدريس مىكرد . مؤسّس مدرسه شرط كرده بود كه در اين مدرسه تنها كسى مىتواند مدرس باشد كه حافظ صحاح جوهرى و نيز در علوم ممتاز باشد . فقط آقسرائى داراى چنين شرايطى بود و جز او كسى نتوانست به عنوان استاد تعيين شود . تأليفات او در طبّ و فقه و حديث و تفسير و تصوّف گواه بر استعداد والاى اوست و اعتراضات على الكشاف زمخشرى ( تفسير ) ، شرح الايضاح فى المعانى و البيان قزوينى ، حاشيه على شرح ابن الساعاتى ، شرح غاية القصواى بيضاوى و غيره از جمله آنهاست . او در آقسرائى ( آق‌سراى به معنى كاخ سفيد ) در 775 ه . / 1373 م . وفات يافت . دربارهء دانشمند معروف سيّد شريف جرجانى ( 740 - 816 ه . ) آمده است كه او بنا به توصيه قطب الدّين رازى براى تحصيل پيش مبارك شاه منطقى از هرات عازم مصر شد . در راه شهرت آقسرائى را شنيده براى ملاقات با او به كرمان روانه شد ، ولى در راه بود كه خبر درگذشت او را شنيد و طبق برنامهء قبلى به مصر سفر كرد . حل الموجز از كتاب‌هاى معروف او در شرح موجز به شمار مىآيد . اين كتاب بارها چاپ شده است . در سال 1870 م . در دهلى و در 1877 م . در لكنهو به چاپ رسيده است . چهارمين چاپ آن از مطبع نولكشور در 1907 م . در سه جلد انتشار يافته بود . چاپ دوم آن در اين مطبعه در سال 1891 م . به عمل آمده بود . مطبعهء نامى لكنهو نيز در سال 1908 م . آن را چاپ كرده بود و قبل از چاپ‌هاى نولكشور مطبعه حاجى ولى محمّد نيز آن را به چاپ رسانيده بود . نسخه‌هاى خطّى آقسرائى نيز به طور عموم يافت مىشود . يك نسخهء رامپور در سال 961 ه . / 1554 م . و نسخهء ديگر در سال 1011 ه . / 1603 م . كتابت شده است . نسخهء سال 961 ه . را محمّد حسين الكمالى در مدرسهء الغ بيگ كتابت كرده است . يك نسخهء قديم‌تر آن ، كه در 941 ه . / 1534 م . كتابت شده ، در مؤسّسهء تاريخ و تحقيق طبّ تغلق‌آباد محفوظ است . 2