اردكانى / ذوالفقارى / تركى / مهدى روزبهانى / اكبر روزبهانى

52

مرورى بر تاريخ و مبانى طب سنتى اسلام و ايران ( فارسى )

اندام‌هاى داراى مزاج سرد به ترتيب اولويت : بلغم ، پيه ، چربى ، مو ، استخوان ، غضروف . . . اندام‌هاى داراى مزاج تر به ترتيب اولويت : بلغم ، خون ، چربى ، پيه ، مغز ، نخاع . . . اندام‌هاى داراى مزاج خشك به ترتيب اولويت : مو ، استخوان ، غضروف ، زردپى . . . نكته ديگر اينكه عوامل خارجى زيادى مىتوانند بر حالات مزاجى افراد تأثير بگذارند . برخى از اين عوامل عبارتند از : سرزمين ( اقليم ) : هر فرد با محيط اطراف خود سازگار مىشود و آن محيط تامين‌كننده‌ى اعتدال مزاج اوست . سن : به‌طور كلى انسان در هر مرحله از عمر خود مزاج متفاوتى با مرحله قبل دارد . خردسالان ( از روز تولد تا جوانى ) مزاج رطوبى و بلغمى دارند ، جوانان صفراوى مزاج هستند و مزاج خاكى در پيران بيشتر است . جنس : اعتقاد بر اين بوده كه مزاج جنس مذكر از جنس مؤنث گرم‌تر است . البته عوامل ديگرى نيز بر حالات مزاجى تأثيرگذارند ، مثل عادات فردى ، شيوه زندگى و . . . نكته‌ى آخر اينكه پزشكان طب سنتى براى شناسايى حالات مزاجى افراد ، نكات زير را مدّ نظر قرار مىدادند و از اين طريق حالات مزاجى افراد را تشخيص مىدادند : لمس كردن ؛ توجه به مقدار ماهيچه و چربى بدن ؛ معاينه موى فرد ؛ رنگ پوست ؛ شكل اندام‌ها ؛ مقدار خواب و بيدارى ؛ كنش‌هاى فرد ( به‌عنوان مثال سرعت رشد ، سرعت رستن موها ، سرعت رويش دندان‌ها ، سرعت در سخن