گرسنگى در معرض نابودى قرار دارد نيست ؛ زيرا در آن صورت نسبت به حصول نفع ، يقين وجود دارد . اما اسنوى كه از شافعيه مىباشد در اين‌باره معتقد است در جراحتى كه گمان تلف شدن به خاطر آن مىرود و در آنچه از اين دست است ترك درمان حرام مىباشد ؛ چرا كه اگر زخم شديد باشد و شخص مانع خون‌ريزى از آن نشود قطعا به مرگ وى مىانجامد ؛ بنابراين ، در چنين وضعى به يقين يا به اطمينانى در همين اندازه ، بستن زخم سودمند است . افزون بر اين در سيرهء پيامبر صلّى اللّه عليه و إله هم مىبينيم كه آن حضرت در نبرد احد هنگامى كه زخم برداشت به درمان زخم‌هاى خود پرداخت . به رغم اين حقيقت ، برخى از فقيهان شافعيه از جمله نووى مدعى شده‌اند ترك درمان اگر به عنوان توكل بر خداوند باشد بهتر از انجام درمان است . « 1 » حتى برخى گفته‌اند : درمان براى كسانى است كه توكل سستى دارند ؛ اما براى آنكه توكل قوى دارد ترك درمان بهتر است . از ديدگاه نگارنده چنين گمانى هرگز با آن حقايق تاريخ سازگار نيست و هرگز با اين واقعيت‌ها هم‌سو نخواهد بود كه مىدانيم پيامبر صلّى اللّه عليه و إله به درمان خود اقدام كرد ، يا مىدانيم - چنان‌كه در احاديث پيشين گذشت - گاه هيئت‌هايى از عرب‌ها به حضور ايشان مىرسيدند و درمان‌هايى براى آن حضرت تجويز مىكردند و ايشان نيز با آنكه پايدارترين توكل‌كنندگان بود آن درمان‌ها را به كار مىبست و عايشه داروهاى لازم را براى آن حضرت مىساخت . اين سخن ابن حجر نيز گذشت كه اصولا تكيه زدن بر اسباب و عوامل با توكل كردن به خداوند هيچ ناسازگارىاى ندارد . از آن سوى تا جايى كه ما مىدانيم در قرآن كريم پيامى نيامده كه از چنين منافاتى سخن بگويد . تنها چيزى كه وجود دارد دو حديث در باب طبّ است كه ظاهر آنها از چنين منافاتى خبر دارد . اين دو حديث عبارتند از :

--> ( 1 ) . ر . ك : نووى ، المجموع ، ج 5 ، ص 96 - م .