قلمرو حجيت حديث عالمان در پاسخ به اين پرسش ، يكى از اين دو ديدگاه را برگزيده‌اند : ديدگاه نخست : برخى گفته‌اند پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در امور دنيوى از خطا در امان است و هرچه در اين قلمرو باور داشته باشد و هرچه بگويد يا از آن خبر دهد برابر واقع است . نگارنده در ميان اصوليان متقدّم ، كسى را نديده است كه به چنين نظريه‌اى تصريح كند ؛ اما اين ، لازمهء سخن كسانى است كه همهء گفته‌ها و افعال پيامبر صلّى اللّه عليه و إله را حتى آنچه به امورى چون طبّ و زراعت و جز آن مربوط مىشود حجت دانسته‌اند . همچنين ، لازمهء باور كسانى است كه گفته‌اند : تقرير سخن فردى ديگر در امور دنيوى از سوى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله ، دليلى بر درستى آن است . در ميان اصوليان ، سبكى چنين ديدگاهى دارد و محلى و بنانى هم اين نظريه را تأييد كرده‌اند . ابن قيم در كتاب خود طبّ النبوى به حجيت همهء اقوال پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در مباحث طبّى گراييده و دراين‌باره باور دارد كه : طبّ نبوى ، يقينى ، قطعى و الهى است و از وحى و از فروغ نبوت و كمال عقل سرچشمه گرفته است . « 1 » گذشته از اصوليان ، ظاهرا نزد اهل حديث نيز همين انگاره معمول است ؛ براى نمونه ، در صحيح بخارى ، ابواب و فصولى چون « باب السعوط » ، « 2 » « باب اى ساعة يحتجم » ، « 3 » « باب الحجامة فى السفر » ، « 4 » « باب الحجامة على الرأس » « 5 » و « باب الحجامة من الشقيقة و الصداع » « 6 » هست ، چنان‌كه در ديگر صحاح و سنن نيز چنين ابواب و فصولى را مىبينيم . غالبا شارحان متون حديثى نيز از همان شيوهء صاحبان صحاح و

--> ( 1 ) . ر . ك : ابن قيم ، طب النبوى ، ص 1 - 4 و 324 . ( 2 ) . باب انفيه . ( 3 ) . بابى دربارهء اينكه چه زمانى براى حجامت مناسب است . ( 4 ) . بابى دربارهء حجامت در سفر . ( 5 ) . بابى دربارهء حجامت بر روى سر . ( 6 ) . بابى دربارهء حجامت شقيقه و ارتباط آن با سردرد .