روح در او است كه عبارت است از صد دينار ، با اين تفاوت كه ديهء جنين به وارثانش مىرسد ، امّا ديه مرده براى خود او صرف مىشود . عرض كردم : بين اين دو مورد چه فرق است ؟ فرمود : جنين مربوط به آينده است و انتظار سود و نفع از او مىرود ، ولى مرده مربوط به گذشته است و نفع او از بين رفته است . پس اگر ميّت مثله شود ، ديه مال خود اوست نه ديگران تا با آن از طرف او حج و ديگر كارهاى خير ؛ مثل صدقه و غيره انجام مىدهند . از اين روايت صحيحه به خوبى استفاده مىشود كه ديهء كامل جسد ميّت ، صد دينار معيّن به اندازهء ديهء جنين ، قبل از ولوج روح است ، و ديهء اعضا و اندام‌هاى او هم به نسبت همان صد دينار در مقايسه با حال حيات است . صاحب جواهر در اين زمينه مىگويد : و حينئذ ففي قطع جوارحه به حساب ديته التي هي كدية الحيّ لتنزيله منزلة الجنين الذي قد عرفت الحكم فيه ؛ « 1 » بنابراين در بريدن اعضاى ميّت به تناسب ديه‌اش كه به‌منزله ديه زنده است ، محاسبه مىشود ، زيرا ميّت به منزلهء جنين است كه حكم آن را شناختى . از اين روايت ، موارد مصرف ديه نيز مشخص مىشود كه مصرف كردن در كارهاى خير و وجوه برّ براى خود ميّت است . امّا در صورت دوم ؛ يعنى در فرضى كه تشريح و كالبد شكافى به لحاظ عنوان‌هاى ثانوى و ضرورت‌ها جايز يا واجب شود ، فتواها مختلف است : برخى ديه را واجب مىدانند و برخى ديگر واجب نمىدانند . امام خمينى رحمه اللّه مىفرمايد : « در موردى كه حفظ جان مسلمانان موقوف بر تشريح مسلمان است ، بعيد نيست ديه نداشته باشد ، گرچه احتياط در ديه است . » « 2 » مرحوم آية اللّه خوئى دربارهء قطع يك عضو از ميّت براى پيوند به انسان زنده مىگويد : إن اقتضت ضرورة الحياة جاز و لزم دفع ما يحقّ لفعل ذلك الجزء من ديته

--> ( 1 ) . همان . ( 2 ) . توضيح المسائل ، مسئله 2881 .