و يصلّى عليه و يلوذ به ؛ « 1 » از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه فرمود : غسل دادن خويشاوند ذمى و مشرك و هم‌چنين كفن كردن و نماز خواندن بر او بر مسلمان ممنوع است . اين دو روايت ، علاوه بر تأييد آنچه در علت فوريت كفن و دفن مطرح شد ؛ يعنى حفظ كرامت و احترام ميّت ، بر اين نكته تصريح دارد كه كفن و دفن اهل ذمّه نه فقط وجوب فورى ندارد ، كه اساسا ممنوع و حرام است . بنابراين استناد به اين دليل براى حرمت كالبد شكافى كافر ذمّى پذيرفتنى نمىنمايد و در نتيجه فتواهاى كسانى كه حرمت كالبدشكافى را از مسلمان به كافر ذمّى تعميم مىدهند ، دست كم با تكيه بر اين دليل ناتمام است . تا اينجا به اين نتيجه مىرسيم كه از سه دليل مطرح شده ، دليل نخست ؛ يعنى حرمت مثله اساسا ربطى به مدعا ندارد و نمىتواند مستند فتواهاى فقيهان قرار گيرد و دو دليل ديگر ، يعنى وجوب ديه و وجوب فورى كفن و دفن ، از حيث ماهيت به مسئله هتك حرمت برمىگردد و از نظر نتيجه نيز تابع آن است . 4 . هتك حرمت ( مهم‌ترين علت حرمت كالبدشكافى ) گفته شده است كه كالبد شكافى ، نوعى به بازى گرفتن جسد ميّت و هتك حرمت آن است و از آنجا كه هتك حرمت انسان پس از مرگ ، هم‌چون حال حياتش حرام است ، نتيجه مىگيريم كه كالبد شكافى جسد ميّت حرام است . اين خلاصهء استدلالى است كه صورت گرفته و البته در اين زمينه تعبيرات مختلف است . آنهايى كه حرمت و كرامت را مخصوص مسلمانان مىدانند ، در كبراى دليل تعبير به ميّت مسلمان مىكنند و آنهايى كه كافر ذمّى را نيز محترم مىدانند تعبير عام‌ترى مىآورند . نقد دليل اين دليل مركب از دو مقدمه است و هر دو مقدمه نيازمند بحث و بررسى است . با اين

--> ( 1 ) . همان ، ص 704 ، ح 2 .