آورد در فاصلهء شش ماه از وقت عقد ، اين فرزند به آن زوج بايد ملحق شود ، و اين مطلب ، خلاف آن چيزى است كه مىگويد فرزند از آب مرد و آب زن است . « 1 » ابو حنيفه « فراش » را در حديث ياد شده « زوج » معنا كرده و به صرف عقد ، بر مرد اطلاق زوج صادق است . « 2 » به هر حال ديدگاه‌هاى شاذ ابو حنيفه كم نيست ، از جمله فتواهاى او در عقد شبهه معروف و مشهور است ، كه حدود با صرف عقد با محارم از زانى دفع مىشود . « 3 » 2 . شافعى و احمد بن حنبل گفته‌اند « فراش » همان عقد است ، ولى بايد امكان وطى وجود داشته باشد . 3 . « فراش » عقد است ، همراه با دخول و دخول مشكوك بسنده نمىكند . ابن قيم جوزيه در كتاب زاد المعاد به شرح اين حديث پرداخته و از ادعاى ابو حنيفه اظهار تعجب كرده است . از ابن تيميّه نيز اين قول نقل شده است . « 4 » شيعهء اماميه نيز قول اخير را برگزيده است ، و در مورد الحاق فرزند به پدر ، سه شرط را ذكر كرده كه اوّلين آن‌ها دخول است بلكه فقيهان اماميه ، صرف دخول را بسنده مىدانند . بلى اگر بدون دخول انزال اتفاق بيفتد ، فراش محقق است ، و ولد به فرزند محقق مىشود . اين قسمت اخير را فقيهان معاصر افزوده‌اند ، و گرنه نوع فقيهان دخول را شرط كرده‌اند ، زيرا « فراش » محقق نمىشود مگر با دخول . « 5 » لذا فقيهان شيعه تصريح كرده‌اند كه قاعدهء « فراش » براى موردى جعل شده كه امكان الحاق فرزند به صاحب فراش وجود دارد ، و اگر امكان آن نبود ؛ مثلا عقد محقق شده ، و شوهر به سفر طولانى برود ، و يا در زندان است و امكان وطى هم وجود ندارد ، قاعدهء « الفراش » آن را شامل نمىشود ، زيرا در اين فرض ، فرزند به‌طور قطعى از صاحب فراش

--> ( 1 ) . عمدة القارى ، ج 11 ، ص 110 . ( 2 ) . سيد على حسينى شاهرودى ، محاضرات فى الفقه الجعفرى ، ج 1 ، ص 452 . ( 3 ) . همان ؛ محمد باقر خوانسارى ، روضات الجنات ، ج 8 ، ص 171 ؛ المحلّى ابن حزم اندلسى ، ج 7 ، ص 186 و ج 11 ، ص 250 . ( 4 ) . محاضرات فى الفقه الجعفرى ، ج 1 ، ص 454 ؛ نيل الأوطار ، ج 6 ، ص 280 . ( 5 ) . سيد احمد خوانسارى ، جامع المدارك ، ج 4 ، ص 443 .