محمد دريايى

532

دانشنامه طب اهل بيت ( ع ) ( فارسى )

مىباشد ، غلظت آب هميشه به‌طور منظم ثابت بوده و تغييرى نمىكند . براى توضيح حفظ تعادل آب در بدن نظريه‌ها و تئورىهاى مختلفى از طرف دانشمندان ابراز شده است و قريب صد سال قبل كلود برنارد « 1 » دانشمند معروف فيزيولوژى فرانسوى پس از مطالعاتى معتقد شده بود كه معده نقش مهمى در تنظيم آب بدن دارد . او آزمايش‌هايى روى اسب و سگ نمود . به اين ترتيب ، آبى كه از طريق دهان به آنها داده مىشد ، پيش از اينكه وارد معده شود توسط لوله‌اى از بدن آن حيوانات خارج مىشد . در اين آزمايش تشنگى هم‌چنان به اين حيوانات مسلّط بود ولى همين‌كه اجازه داده مىشد آب داخل معده آنها شود خوردن آب آنها قطع مىشد . دانشمندان ديگرى معتقد بودند كه گلو و دهان عامل تنظيم آب وارده به بدن هستند زيرا تشنگى پديده‌اى است كه در اولين مرحله به صورت احساس خشكى در اين دو عضو خود را نشان مىدهد و فكر مىكردند كه تشنگى در نتيجه‌ى كاهش ترشح بزاق است . عده‌اى ديگر تصور مىكنند كه منطقه‌ى هيپوتالاموس « 2 » يا قسمتى از مغز كه نزديك غده‌ى هيپوفيز است مأمور تنظيم تعادل آب بدن است زيرا در آزمايشى پس از اينكه قسمت كوچكى از اين ناحيه مغز تعدادى موش از بين برده شد ، تشنگى موش‌ها به كلى رفع شد و موش‌ها ديگر آب نمىخوردند تا بميرند مگر اينكه از طريق لوله‌اى از راه معده به آنها آب داده مىشد . در آزمايش ديگرى نشان داده شد كه نقطه‌ى ديگرى از همين ناحيه‌ى مغز نيز اگر تحريك شود حيوانات مقدار فوق العاده زيادى در زمان كوتاهى آب مىخورند . به نظر مىرسد كه به‌هرحال اين دو منطقه در مغز مسئوليت مهمى از نظر تنظيم مقدار آب بدن به عهده داشته باشند . كما اينكه نقاط ديگرى به نام مراكز اشتها كه در همين ناحيه‌ى هيپوتالاموس واقع هستند مأمور تنظيم اشتها مىباشند و هرگاه يكى از اين نقاط از بين برود اشتهاى بسيار زيادى براى حيوان ايجاد و به سرعت چاق مىشود و اگر نقطه‌ى ديگرى از اين ناحيه از بين برود اشتهاى حيوان به كلى از بين مىرود و حيوان در اثر نخوردن غذا خواهد مرد . هروقت بدن احتياج به غذا دارد ، يكى از اين مراكز در ناحيه‌ى هيپوتالاموس تحريك

--> ( 1 ) . . Claud Bernard ( 2 ) . . Hypothalamus