محمد دريايى
308
دانشنامه طب اهل بيت ( ع ) ( فارسى )
( صفرا ) را خشك مىكند تا جايى كه تقريبا چيزى را از آن برجاى نمىگذارد . امام صادق عليه السّلام : سويق خشك چون ناشتا خورده شود حرارت را خاموش مىكند و تلخه را فرومىنشاند اما چون به روغن درآميخته و خورده شود اين اثر را ندارد . الكافى - به نقل از ابراهيم بسطام از يكى از مردمان مرو : امام رضا عليه السّلام در روزگارى كه در ميان ما بود كسى را نزدمان فرستاد و سويق خواست ما براى ايشان مقدارى سويق مرطوب فرستاديم . امام عليه السّلام آن را باز گرداند و برايم پيغام فرستاد كه « سويق چون خشك باشد و ناشتا خورده شود حرارت را خاموش مىكند و تلخه را فرو مىنشاند اما چون تر شود اين اثر را ندارد » . سويق در چشمانداز آرا و نظرات سويق : كه به آن در فارسى قديم « پست » گفته مىشد . امروزه به آن « قاووت » يا « پوره » گفته مىشود . گفتنى است كه لغتنامهى دهخدا لفظ « قاووت » را تركى مىداند كه غالبا به معنى آرد حبوبات بريان شده است ليكن اين واژه ، گاه در مورد غير حبوبات ( مانند برخى ميوهها و ترهبار ) نيز كاربرد دارد . علامه مجلسى مىگويد : از گفتهى كلينى چنين برمىآيد كه « سويق » درصورتىكه در روايات همراه با قيدى [ مانند جو ] نباشد به معناى « سويق گندم » است چرا كه مىگويد « باب انواع سويقها و برترى سويق گندم و سپس در ذيل اين عنوان حديثهايى را مىآورد كه در آنها واژهى « سويق » بدون صفت يا مضافاليه آمده است . شهيد در « الدروس » گفته است : « دربارهى سويق و سود آن روايتهاى فراوانى رسيده و كلينى سويق را معناى سويق گندم دانسته است » مؤلف بحر الجواهر گفته است : از هفت چيز سويق مىسازند گندم ، جو ، كنار ، سيب ، كدو ، دانهى انار و شلغم . همهى اين انواع طبع را مهار مىكند ، قى و دلشورهاى را كه از صفرازاده مىشود از ميان مىبرد . رطوبت معده را خشك مىكند و اگر قدرى سويق جو با آب و مقدارى اندكى شير برداشته و خشخاش بو داده ساييده با آن مخلوط شود براى شكمروش سودمند است نيشزدگىها را تسكين مىدهد و خوابآور است » ابن بيطار به نقل از رازى گفته است : « طبع هر سويقى با چيزى كه از آن ساخته مىشود