محمد دريايى
17
دانشنامه طب اهل بيت ( ع ) ( فارسى )
جايگاه اخلاق و تغذيه در طب الائمه بزرگان دين و ائمهى معصومين عليهم السّلام به همان نسبت كه به روح توجه داشتند به جسم و بدن نيز عنايت نمودهاند . زيرا جسم و روح همواره ، تكاملبخش يكديگر و در راستاى همآهنگ كامل يكديگرند . سعادت دنيا و آخرت نيز در پرتو همين همسازى و همآوايى است . پيامبر اعظم و جانشينان گرانقدرش ائمهى اطهار به امت مسلمان تأكيد مىفرمايند كه چگونه از جسم فرزندان خويش صيانت كنند تا سلامتى جاى خود را به بيمارى ندهد و توانشان به ضعف بدل نشود . ايشان فرمودهاند : روح و جان آدمى ، تأثير مستقيم بر جسم دارد ، چنانكه آسمانها و زمين و سيّارات و كهكشانها و اجرام سماوى ، بر زمين و جسم و جان انسانها اثر دارند و اثرات متقابل بين اجرام آسمانى و زمينى بر انسانها نيز اثر دارد . از همين رو ، پيشوايان دين خواص خوراكىها ، ميوهجات و گياهان و نوشيدنىها را تشريح و به خوردن آنها با رعايت حفظ اعتدال تأكيد داشتهاند . گياهان و ميوههاى طبيعى درمان جسم ، ادعيه و قرائت آيات قرآنى درمان و داروى روح و تعادل ميان آنها تضمينكنندهى سلامت است . شايد در ابتداى امر ، عنوان بالا براى بعضى مايهى شگفتى شود ، كه چگونه تغذيه در اخلاق و روحيّات و ملكات نفسى مىتواند اثر بگذارد ؟ چرا كه آن مربوط به جسم است و اين مربوط به روح ، ولى با توجّه به رابطهى بسيار نزديك و تنگاتنگى كه ميان جسم و روح آدمى است ، جايى براى اين شگفتى باقى نمىماند . بسيار بوده است كه يك حالت بحرانى روحى و غم و اندوه شديد ، جسم را در مدّت كوتاهى ، ضعيف ، پژمرده و ناتوان مىسازد ، موهاى انسان را سفيد ، چشم را كمنور ، قوّت و توان را از دست و پا مىگيرد ؛ عكس اين مسأله نيز صادق است كه حالات خوب جسمانى در روح انسان اثر مىگذارد ، روح را شاداب و فكر را انرژى مىبخشد . از قديم الايام تأثير غذاها بر خصلتهاى اخلاقى انسان مورد توجّه دانشمندان بوده است و حتى اين مطلب جزء فرهنگ تودهى مردم شده است ؛ مثلا ، خونخوارى را مايهى