محمد سعيد جانب اللهى
77
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
5 . خوردن دمكردهء چهار تخمه 6 . خوردن دمكردهء برهزا 7 . نوشيدن محلول ترنجبين 8 . خوردن دمكردهء شكر تيغاله . همچنين در لرستان سياه كنجد را برشته مىكنند و مىكوبند و با كمى آب مىپزند و مىخورند . ( اسديان خرمآبادى و ديگران : 267 - 268 ) . در بافق براى درمان سينهدرد كه به علت سرماخوردگى عفونت كرده است پرسياوش ، تخم ملنگو « 1 » ، ريشه متك « 2 » ( شيرينبيان ) و گل زوفا « 3 » را به صورت جداگانه دم كرده و مىخورند ( جانب اللهى ، 1384 : 119 ) . در ميبد گل بارز ( شبيه نيلوفر ) ، زوفا ، عناب ، سياوشون ، طاهر « 4 » تجويز مىكنند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . در ايرانشهر : 1 . ساقهء برگ درخت لاتيك « 5 » را مىكوبند و مىجوشانند ، سپس شيرهء آن را به موى بز يا گوسفند آغشته كرده روى سينه مىبندند . 2 . پودر برگ درنه را با آب مىخورند ( جانب اللهى ، 1381 : 255 ؛ نيز - زالودرمانى ؛ و دعادرمانى ) . عشاير بويراحمدى براى درمان سينهدرد از گلگاوزبان استفاده مىكنند ( نامه نور ، ش 10 و 11 ) . در خراسان براى درمان ، وقتى با سرفهء خشك است ، به را زير خاكستر مىكنند و روى خاكسترها آتش مىريزند ، وقتى پخت و ملايم شد ، آن را از زير خاكستر بيرون مىآورند و مىخورند ، پس از آن براى دفع گرمى به ، قدرى كدو و تمر هندى ميل مىكنند ، يا آنكه قدرى زنج درخت ( انگم ) مىمكند ، تا سينه ملايم شود ( شكورزاده : 250 ) . در تهران بايد پختنىهايى مانند آش كدو ، آش گشنيز ، فرنى ، شيربرنج گرم ، آب گرم ، كوبيده تخم مرو ، آب دمادم نيمگرم ، تخم بالنگوى كوبيده كه در آب حل كرده باشند ، شكر تغار بخورد و چون دردهاى از شكم به بالا از گرمى مىباشد ، بايد خنكى مانند مغز خيار ، كدوى سبز پخته ، آبليموى شيرين بخورد ( شهرى : 5 / 421 ) .
--> ( 1 ) . melangu ( 2 ) . matk ( 3 ) . zufa ( 4 ) . پيله كرمى است كه روى بوتهاى شبيه خار پيله مىسازد و خودش در آن مىميرد ، پيله را مىشكنند ، كرم در آن است . ( 5 ) . l tik