محمد سعيد جانب اللهى

71

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

2 . ساييدهء زغال اروس يا سرو كوهى به لثه مىمالند ( اعظمى ، 1351 : 58 ) . در خوزستان اول جوشاندهء دانه‌هاى سگنگور را چند دقيقه در دهان نگاه داشته ، بعد شمعى در كاسهء آب روشن مىكردند و دهان خود را بالاى شعلهء شمع مىگرفتند ، وقتى دود شمع وارد دهان مىشد ، بيمار چند بار آه ، آه مىكرد ، بعد كرم‌هاى سياه ريزى از دهان او مىافتاد ، و در آب شناور مىشد ، و دندان‌درد رفع مىشد ( افشار سيستانى ، 1370 : 318 ) . در الموت 1 . مقدارى نمك و يا سوختهء ترياك روى دندان مىگذارند . 2 . دود سيگار را مدتى در دهان نگه مىدارند ( حميدى و ديگران ، 1384 : 229 ) . كردها با ميخك ، بارهنگ و برگ گشنيز درمان مىكنند ( صفىزاده : 178 ) . در راور توتيا و قيطران تجويز مىشود ( كرباسى راورى : 154 و 158 ) . آبسه كردن در لرستان براى سرباز كردن آبسهء دندان 1 . از بيرون روى دندان « شو » يا مخلوط خمير و پونهء داغ مىگذارند . 2 . از داخل دهان مخلوط آب داغ و نمك پاى دندان مىگذارند ( اسديان خرم‌آبادى و ديگران : 263 ) . زخم و چرك ( پيورهء لثه ) در ايلام و لرستان به طريق زير درمان مىكنند : 1 . گرفتن جوشاندهء گل نسترن پاى دندان 2 . گرفتن جوشاندهء برگ درخت ون پاى دندان ( اسديان خرم‌آبادى و ديگران ، 264 ) . در خراسان ابتدا قدرى سريش در ماهىتابه سرخ مىكنند و روى دندان مىگذارند تا كوفتگى درد برچيند ، بعد اندكى فوفل و سعد كوفى را با قدرى سماق و برگ گل سرخ مىكوبند و پاى دندان مىريزند يا آنكه چند دانه باقلا با قدرى گل رختشويى روى سنگ مىسايند و روى دندان مىگذارند ( شكورزاده ، 239 ) . يا قدرى تباشير قلم و فوفل در هاون مىكوبند و گرد حاصل را پاى دندان مىريزند ( همان : 269 ) . در اردبيل پونه و كهل اوتى را با آرد مخلوط كرده روى صورت مىمالند ( وجدانىفر و ديگران : 297 ) . لقى دندان در لرستان سفيداب پاى دندان لق مىگذارند ( اسديان خرم‌آبادى و ديگران ، 264 ؛ نيز - درمان با منشأ حيوانى ) .