محمد سعيد جانب اللهى

36

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

طب سنتى فراگيرترين نظام باورهاى پزشكى در جهان تا قرن نوزدهم به شمار مىآيد ( همان : 132 ) . جدول 2 : طبائع سبزىها « 1 » بعضى از دوره‌هاى حساس زندگى فرد نياز به دقت بيشتر در مصرف خوراكىها دارد ، مثلا مادران براى خوراك پسرانى كه پا به دورهء بلوغ مىگذارند و سخت تحريك‌پذيرند ، غذاهاى سرد و بدون سير ، پياز ، فلفل و ديگر مخلفات گرم درست مىكنند ، در صورتى كه به تازه‌داماد خرما و گردو مىدهند كه از جمله خوراكىهاى گرم و آتشى محسوب مىشوند و به عروس تا قبل از زفاف چنين موادى نمىدهند ، زيرا او بايد نقش منفعل داشته باشد ( همان : 133 ) . نظام مبتنى بر گرمى و سردى به منزلهء الگويى انسان‌شناسانه براى درك نظام طبقه‌بندى اجتماعى نيز هست . در واقع ويژگىهاى فردى و قومى را به همان ميزان كه ناشى از شرايط اقليمى مىدانند ، به خورد و خوراك آنان نيز نسبت مىدهند ، مىگويند مصرف مواد گرم ، مزاج فرد را دموى و رفتار او را ساده و صريح مىگرداند ، قوت جسم را حفظ مىكند ، قوهء باه را افزايش مىدهد و نيز از لحاظ اجتماعى نشانهء تمول و ثروت است ( بچه پول‌دارها سرخ و سفيدند ) . خوردنىهاى گرم معمولا گران‌تر از فراورده‌هاى سرد يا نه سرد و نه گرم هستند و از مخلفات غذاهايى به شمار مىآيند كه از نظر اجتماعى بالاترين مقام را از نظر ارزش و منزلت دارند . برعكس مصرف خوراكىهايى كه طبع سرد و مرطوب دارند فرد را بلغمىمزاج و درون‌گرا مىكند ، ضعف جنسى و نقصان قوهء باه را به دنبال مىآورد و نشان فقر غذايى و فلاكت اقتصادى است ( همان : 134 ) . اين انطباق ظاهرا بخشى از طبقه‌بندى كلىترى از جهان است ، كه از طريق گرمى و سردى دامنه‌هاى ديگرى مانند آب‌وهوا ، فصول دوره‌هاى زندگى چهار جهت اصلى و عناصر چهارگانه را به هم پيوند مىدهد ( همان‌جا ) . مسعودى در مروج الذهب جدول جامع اين

--> ( 1 ) . اعظمى ، 1351 ، ص 9 5 .