محمد سعيد جانب اللهى

279

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

خيس مىكنند و هر شب به تن بيمار مىمالند و مقدارى هم مىدهند بخورد ( همان : 43 ) . 2 . شيوهء بيرون كردن جن از تن : در بندرعباس شخص مبتلا را مىخوابانند ، انگشتان شست پاهايش را با موى بز به هم مىبندند ، مقدارى روغن ماهى زير دماغ مريض مىكشند و چند موى بز را آتش زده زير بينى وى مىگيرند ، بعد بابا با خيزران جن را تهديد مىكند كه از بدن وى خارج شود و با ضربه‌هايى كه به تن بيمار مىزند ، جن با جيغ‌وداد و ناراحتى زياد مركبش را رها كرده فرار مىكند . بعد از فرار جن تنها باد زار در كلهء بيمار است كه بايد آن را به زير آورند ( همان : 43 ) . 3 . به زير آوردن باد : براى زير كردن باد زار سفره و بساط و بازى و نذر و نياز و خون و قربانى لازم است ، براى تشكيل مجلس بازى ، روز پيش زنى كه اهل هواست ، خيزران به دست راه مىافتد و تك‌تك درها را مىزند و اهل هوا را براى بازى دعوت مىكند ، بيشتر دعوت‌شدگان دختران هوا هستند كه جوان و بالغ هستند و صداى خوش دارند و خوب آواز مىخوانند و حركاتشان نرم است . اين دختران در تمام مجالس اهل هوا جمع مىشوند و همراه مردها دم مىگيرند و بازى مىكنند ( همان : 44 ) . گروهى از دختران ديگر به نام دختران تخته‌زن نيز به ماما و بابازار كمك مىكنند ، اين گروه دو قطعه چوب ميله‌اىشكل به دست مىگيرند و در مدت برگزارى مراسم آن‌ها را طورى به يكديگر مىكوبند كه صدايى مخصوص از آن‌ها برآيد . دختران زار و تخته‌زن لزوما نبايد دختر باشند ، بلكه حتى زنان شوهردار ، پيرزنان ، بيوه‌زنان و دختران خردسال نيز مىتوانند ، در صورت آشنايى و ابتلا به زار اين وظايف را انجام دهند ( حسن بيگى : 45 ) . لباس مردان در شب برگزارى مراسم عبارت است از لنگ مخصوصى كه به كمر مىبندند و يك جليقهء كوتاه . لباس زنان نيز پيراهن‌هايى با دامن چين‌دار بلند است . در اين مراسم زنان در استفاده يا عدم استفاده از روبند مخصوص زنان جنوبى مختارند ، چه اهل هوا به يكديگر محرمند . بابازار در طول برگزارى مراسم پايين آوردن زار كمربند مخصوصى به كمر مىبندد كه كوشك « 1 » نام دارد و در اطراف آن بندهايى آويزان و به انتهاى هر بند يك سم بز بسته شده است ( همان‌جا ) . يكى از حركاتى كه در مراسم پايين آوردن زار از اهل هوا سرمىزند ، گوزى « 2 » بازى است كه شباهت عجيبى به حركات جفت‌خواهى و جفت‌گيرى حيوانات دارد ( همان‌جا ) . 4 . آلات موسيقى : بابا يا ماماى زار با دهل‌هاى مخصوص در صدر مجلس قرار مىگيرد . در وسط بساط بابا دهل يك سر و بزرگ مودندو « 3 » را روى سه‌پايه‌اى مىگذارند . اين دهل بزرگ‌ترين

--> ( 1 ) . kos ? ak ( 2 ) . gozi ( 3 ) . modendo