محمد سعيد جانب اللهى
196
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
پادرد : در هزاوه روغن دنبه كهنه را با پودر مغز گردو مخلوط مىكنند و روى محل درد مىمالند ، براى اين منظور از روغن هندى هم استفاده مىشود ( ضيغمى : 167 ) . در لرستان روغن دنبهء بره گوسفند به موضع درد مىمالند ( اسديان خرمآبادى و ديگران : 278 ) . در تركمن صحرا پادرد و رماتيسم را با چربى گوشت اسب درمان مىكنند ( حسنى ، و ديگران ، 1381 : 332 ) . در رى روغن تشى « 1 » ( سيخول ) يا كوهان شتر را به محل درد مىمالند ( جانب اللهى و سليمى مؤيد ، 1374 : 33 ) . قلب : در الموت چاى غليظ و ماست گاو را آبدوغ كرده مصرف مىكنند ( حميدى و ديگران : 232 ) . سوزاك : در خراسان براى درمان گوشت سيخول مىخورند ( شكورزاده : 261 ) . ضعف باه : در اصفهان مايهء خرگوش يعنى شيرى كه در معدهء بچهء خرگوش شيرخوار است تجويز مىكنند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . قولنج : در ايران براى درمان قولنج گوشت اسب مىخوردند ( تاورنيه : 631 ) . تب روده : در لرستان و ايلام شير الاغ مىخوردند و چند قطره از آن را در بينى مىچكانند ( همان : 276 ) . زگيل : در بابل يك تكه گوشت از حيوان حلالگوشت را هفتبار روى زگيل مىكشند و بعد آن را با همان نيت قبلى نزديك چاه آب در زير خاك مىكنند ( رضوانيان : 28 ) . در روستاى اورتابلاغ ( زنجان ) در روز چهارشنبه از خانهء همسايه گوشت دزديده و بر روى دانهء زگيل قرار مىدهند ، سپس آن تكه گوشت را در چاه مىاندازند ( سپهرفر و ديگران : 238 ) . كمخونى : در ايلام با خوردن جگر خام بره يا كباب جگر درمان مىكردند ( اسديان خرمآبادى و ديگران : 277 ) . دندان درآوردن كودك : در ميبد براى بهبود خارش آن قطعهاى از گوشت را نيمپز مىكنند و به كودك مىدهند تا به نيش كشد ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . نازايى : در لرستان زن نازا براى درمان پيه پلنگ را در فرج خود مىگذارد ( اسديان خرمآبادى و ديگران : 251 ) . در شيراز زن نازا شير بز شكرى مىخورد ، براى تهيهء آن بز سفيدرنگى كه متمايل به زرد بود مىدوشيدند ، سپس سه قطعه پارچهء تميز را به فاصله معين از بالا به پايين به سهپايه مىبستند به گونهاى كه به شكل سه كفه زير هم درآيد ، بعد شير را روى كفهء اول مىريختند و كمى سركه
--> ( 1 ) . tas ? i