محمد سعيد جانب اللهى

193

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

سرطان : در كنگان زهرهء روباه را كه خشك كرده‌اند مىكوبند و به مريض مىدهند ( شمس الدينى و رستمى : 146 ) . زگيل : در روستاى اورتابلاغ با موى بز زگيل را گره مىزنند كه باعث افتادن شود ( سپهرفر و ديگران : 238 ) . در اردبيل موى دم اسب را به بن زگيل مىبستند تا زگيل خشك شود و خودش بيفتد ( وجدانىفر و ديگران : 304 ) . رگ‌به‌رگ شدن : در ايلام موضع آسيب‌ديده را در آب گرم گذارده و روغن‌مالى مىكنند تا رگ‌ها به جاى خود بازگردد . سپس موى بز روى محل رگ‌به‌رگ شده گذاشته و مىبندند ( اسديان خرم‌آبادى و ديگران : 279 ) . بيمارىهاى روحى : در ميبد براى درمان ديوانگى موى گربه سه رنگ ، كرك شتر ، موى بز سرخ و علف كوهى را به هم بافته بر بازو مىبندند ، يا موى گربهء سه رنگ ، اسفند ، بيدبخور و زاج را آتش زده ، بيمار بر روى دود آن مىايستد ( حيدريه‌زاده ، 1356 : 81 ) . درمان با مواد لبنى ، پيه ، چربى ، روغن و گوشت حيوان آب‌ريزش چشم : در ايرانشهر مقدارى روغن حيوانى ( گاو ) با تخم‌مرغ مخلوط كرده به هم مىزنند تا كاملا مخلوط شود . سپس به مدت يك هفته هر شب هنگام خواب پشت پلك بيمار مىمالند ( جانب اللهى ، 1381 : 253 ) . گل‌مژه : در ابيانه مغز نخاع گوسفند بر روى آن قرار مىدهند ( نظرى داشلى برون و ديگران : 456 ) . چشم‌درد : در بافق روغن حيوانى را با شكر جوشانده و مىخورند ( جانب اللهى ، 1384 : 123 ) . در گيلان شير زن دختر زاييده را در چشم مىريزند ( ميرشكرايى : 471 ) . در اردبيل شير گاو يا شير بز را با گل ختمى آغشته نموده يا شير زن را با تخم‌مرغ مخلوط كرده روى چشم مىگذارند ( وجدانىفر و ديگران : 295 ) . برفك : در هزاوه گوشت را كباب مىكنند و روى برفك زبان بچه مىكشند و جلوى گربه مىاندازند ، اگر گربه گوشت را بخورد ، برفك خوب مىشود ( ضيغمى : 183 ) . ترك لب : در خراسان براى معالجهء ترك لب‌ها سه روز متوالى قبل از صرف صبحانه گودى ناف را با پيه يا روغن چرب مىكنند ( شكورزاده : 241 ) . خروسك : در خراسان مهرهء خر را روى قطعه سنگى مىسابند و با شير الاغ يا شير دختر ( زن