محمد سعيد جانب اللهى
149
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
درمان با روشهاى فيزيكى ( فيزيوتراپى سنتى ) . افتادن ملاز بچه ( - درمان با روشهاى فيزيكى ) . برفك در لرستان به طريق زير درمان مىكنند : 1 . فلوس را مىجوشانند و جوشيدهء آن را با پر روى برفك يا پنيرك دهان مىكشند تا بر طرف شود . 2 . دوشيدن چند قطره شير بز در دهان نوزاد به هنگام غروب به مدت دو روز . 3 . شستن برفك با جوششيرين ( اسديان خرمآبادى و ديگران : 253 ) . در خراسان اندكى فلوس در آب خيس مىكنند ، سپس يك دستمال ابريشمى سياه به دور انگشت سبابهء خود مىپيچند و نوك انگشت را به لعاب فلوس آغشته مىسازند و دورتادور دهان نوزاد و مخاط زبان و گلوى او مىمالند ( شكورزاده : 155 ) . در اصفهان گشنيز تازه مىشويند و خرد مىكنند و آبش را مىگيرند و در جوراب زنانه صاف مىكنند ، سپس كمى عدس را مىپزند و آب آن را مىگيرند و با گلنار فارسى ، شاهتره ، گل سرخ كافشه ، سماق نساييده و كمى سركهء كهنه مخلوط مىكنند ، با اين دارو غرغره مىكنند و مدتى در دهان نگه مىدارند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . در ميبد اين مرض بشكه « 1 » نام دارد كه براى درمان بايد عناب بسابند و گرد آن را روى زخم بپاشند . كمى هم بجوشانند و به بچه بدهند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . در گيلان چوچاق و گشنيز را مىسايند ، و آب آنها را با قرهقوروت مخلوط مىكنند سپس تارهايى از پيلهء پختهء ابريشم را دور انگشت مىپيچند ( كوهنشينان موى سر دور انگشت مىپيچند ) و در مخلوط فرو مىبرند و با آن دهان بچه را شستشو مىدهند . مادر نيز مقدارى از آن را به پستان خود مىمالد و به بچه شير مىدهد تا دارو به جدار داخلى دهان كودك نيز برسد ، پودرى به نام برفك نيز هست كه در دهان بچه مىپاشند ( پاينده : 262 ) . در شاهرود ماما كمى برنج گرد را كه قبلا مدتى در زير برف گذاشته است روى زبان كودك مىريزد ( شريعتزاده : 257 ؛ نيز - ماكياندرمانى ) .
--> ( 1 ) . bos ? ka