محمد سعيد جانب اللهى
148
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
كرمك در خراسان به آن چراغ توتو مىگويند و آن خارشى است كه به سبب وجود كرمهاى ريز در مقعد كودك عارض مىشود و به طرق زير درمان مىكنند : 1 . برگ سبز شفتالوى تلخ را مىكوبند و شيرهاش را مىگيرند و چند قطره از آن را به كودك تنقيه مىكنند . 2 . اندكى حناى خشك در مقعد مىپاشند و با گرفتن چراغ در مقابل آن از كرمها مىخواهند كه بيرون بيايند ( شكورزاده : 242 ) . در اردكان براى درمان : 1 . سركه و حنا را مخلوط مىكنند و دور مقعد بچه مىمالند . 2 . پنبه آغشته به سركه را بر چوب كبريت مىپيچند و به صورت شياف استفاده مىكنند . 3 . گاهى به جاى سركه از نفت استفاده مىكنند . 4 . پنبه آغشته به سرخاب را شياف مىكنند . 5 . پادزهر در اطراف نشيمنگاه مىمالند ( طباطبايى : 700 ) . در هزاوه زنجبيل به مقعد بچه مىمالند ( ضيغمى : 174 ؛ نيز - حشرهدرمانى ) . كرم روده در روستاى دوك ( قائمشهر ) ريشهء درخت انار را جوشانده و صبح ناشتا به كودك مىدهند ( حسنى و ديگران ، 1382 : 247 ) . خناق ( خروسك ) ( - خوندرمانى ) . اوريون ( - درمان با مو . . . ) . گلودرد در شاهرود 1 . انگور كلاغ و گل سفيد ( گل دامغان ) را مىكوبند و آن را با آب مخلوط مىكنند و روى موضع مىمالند . 2 . نشاسته ، پوست كوكنار و گياه ملكى را پخته به كودك مىدهند ( شريعتزاده : 257 ؛ نيز -