تبه كردم جوانى را كه جويم زندگانى را * چه سود از زندگانى چون تبه كردم جوانى را ؟ يا مبادا كه درد هر دير ايستى * مصيبت بود پيرى و نيستى و يكى از دوبيتىهاى اين حقير بدين مضموم است : جوانى را بدان قدرش ، كه تا برهم زنى يك چشم * شتابان مىرود از كف چه با عيش و چه رنج و خشم به ناگه مىرسد از ره خزانى و كهنسالى * به برگشتش نه دارويى به كار آيد ، نه علمى و نه اموالى پيرى در فرهنگ ما عموما مترادف است با ناتوانىها ، بيمارىها ، عدم تحرك ، يأس ، حسرت جوانى و افسوس از بىاحتياطىها و از دست دادن فرصت‌هاى فراوان از دست رفته . تعريف پيرى : پيرى مجموع تغييرات كالبدشناختى ، فيزيولوژيكى و روان‌شناختى است كه در مرحله‌ى پايانى عمر به وجود مىآيد و عموما با تحليل رفتن بافت‌ها ، ضعيف شدن عملكرد اعضاى بدن و ناتوانى در مقابله با عوامل ناسازگار محيط زندگى همراه است . معمولا افراد آدمى را از 65 سالگى به بعد پير به حساب مىآورند اما اين استاندارد اگرچه در استخدام رعايت مىشود نمىتواند درست باشد ، زيرا بسيارى از سالخوردگان 75 ساله و بالاتر توانايى انجام كارهاى بدنى و ذهنى كامل را دارند و حتى نقش رهبرى را در جوامع خود براساس تجربيات ارزنده‌اى كه در زندگى كسب كرده‌اند ايفا مىكنند . از سوى ديگر تعدادى از افراد از دهه‌ى 50 عمر خود چنان ناتوان و به اصطلاح شكسته مىشوند كه قدرت انجام كارهاى بدنى و ذهنى را از دست مىدهند ! چرا اين تفاوت ؟ دو گروه عامل پيرى وجود دارند : 1 - عوامل ژنتيكى 2 - عوامل محيطى : عوامل ژنتيكى محدوده‌ى حد اكثر طول عمر را تعيين مىكنند ولى عوامل محيطى مىتوانند آن را درازتر يا كوتاه‌تر نمايند ، بدين قرار : 1 - درصد قابل توجهى و در واقع اكثريت افراد با داشتن عوامل ژنتيكى متعارف ، بر اثر شكم‌بارگى ، جماع زياد ، عدم تحرك ( تنبلى ) ، اعتياد به ( سيگار و ديگر مواد زيان‌بار ) و افراط در كسب لذت‌ها زودتر از معمول پير مىشوند . 2 - درصد كمترى از افراد با داشتن عوامل ژنتيكى متعارف در نتيجه‌ى ميانه‌روى در كسب لذت‌ها و نيز مراعات خوراك و بهداشت فردى ، عمرى درازتر از معمول مىكنند . 3 - درصد كمترى از افراد به سبب داشتن نارسايىهاى ژنتيكى ولى افراط در كسب لذت‌ها و عدم مراعات خوراك و بهداشت فردى در ميانسالى پير مىشوند . 4 - معدودى نيز با داشتن نارسايىهاى ژنتيكى ولى ميانه‌روى در كسب خوراك و لذت‌ها و نيز مراعات بهداشت فردى عمرى طبيعى پيدا مىكنند . در جهان بيشتر از 65 تا 80 ساله‌ها را پيرهاى جوان و از 80 سال به بالا را پيرهاى سالخورده به حساب مىآورند . اكثريت پيرهاى جوان نسبتا فعالند و از نظر اقتصادى رفاه نسبى دارند اما اكثريت پيرهاى سالخورده از نظر تندرستى و فعاليت ذهنى دچار كاستى مىشوند و به مراقبت نياز دارند . تغييرات عمده در سالخوردگى : تغييرات عمده‌ى سالخوردگان در پوست ، استخوان ، مفاصل ، قلب و عروق ، دستگاه عصبى ، دستگاه توليد مثل ( به‌خصوص پروستات در مردان ) و عملكرد كبد و كليه‌ها مشاهده مىشود . پوست در سالخوردگى كم‌رنگ‌تر و خال‌دار مىشود و كشسانى آن كاهش مىيابد ، زيرا مولكول‌هاى پروتئين سازنده‌ى تارهاى كولاژن بافت پيوندى كه به پوست كشسانى مىدهند به هم متصل و حتى آهكى