احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

423

دائرة المعارف گياه درمانى ايران

به صورت ضربان تپنده ، گشاد و تنگ مىشوند . به اين معنى كه وقتى قلب منقبض مىشود ، خون با فشار زياد به شكل يك موج به داخل سرخرگ فرستاده مىشود . در اثر اين موج ، ديواره يا جداره‌ى سرخرگ در محلى كه موج خون به آن رسيده است ، متسع و يا گشاد مىشود و پس از عبور اين موج و در فاصله‌اى كه قلب به حال استراحت يا انبساط درآمده و موج بعدى خون هنوز به سرخرگ فرستاده نشده است ، سرخرگ به علت داشتن خاصيت ارتجاعى به حال انقباض يا جمع‌شدگى درمىآيد . مجموعه‌ى اين نوع حركات قلب و عروق باعث مىشوند كه جريان خون در رگ‌ها كم‌وبيش دائمى شود . علاوه بر آن ، به دليل وجود مقدارى خون جارى در شبكه‌ى عروقى ، شريان‌ها هرگز به‌طور كامل بسته نمىشوند و هميشه مقدارى فشار خون وجود خواهد داشت . علل بالا رفتن فشار خون فشار خون شريانى ممكن است به دلايل زير افزايش پيدا كند : 1 - به علت زياد شدن ترشحات غدد داخلى . 2 - به علت بيمارىها و اختلالات كليوى . 3 - به علت اختلالات عصبى . 1 - زياد شدن ترشحات غدد داخلى : بعضى از غدد داخلى ، هورمون يا مواد مخصوصى به داخل خون ترشح مىكنند كه باعث انقباض رگ‌هاى خونى و در نتيجه باعث بالا رفتن فشار خون شريانى مىشود . مثلا هورمون هيپوفيزين « 1 » كه از غده‌ى هيپوفيز ترشح مىشود و يا هورمون آدرنالين « 2 » كه از غدد فوق كليوى ترشح مىشوند مىتوانند باعث افزايش فشار خون گردد . زياد شدن ترشح اين نوع هورمون‌ها معمولا به علت بيمارى و اختلالات غدد فوق الذكر مىباشد . 2 - بيمارىها و اختلالات كليوى : در بسيارى از بيمارىها و اختلالات مربوط به كليه‌ها به‌خصوص در تورم شديد و مزمن كليه ، فشار خون شريانى بالا مىرود . در اين مورد ، علت اين است كه كليه‌هاى مبتلا به بيمارى ، ماده‌اى ترشح مىكنند كه باعث اسپاسم يا انقباض شريان‌هاى كوچك بدن و در نتيجه باعث بالا رفتن فشار خون مىشوند . لازم به ذكر است كه افزايش فشار خون در اثر بيمارىهاى كليوى و اختلالات غدد مترشحه داخلى را به عنوان فشار خون واقعى تلقى نمىكنند ، اگرچه نوعى ارتباط بين اين بيمارىها وجود دارد . 3 - فشار خون واقعى : بيمارى فشار خون واقعى در اثر تحريكات عصبى و در نتيجه‌ى فشارهاى بيش از حد فكرى ، احساسات ناخوش‌آيند و منفى ، همراه با درد و رنج آغاز شده و به تدريج پيشرفت مىكند . در اثر مسائل فوق الذكر در وجود انسان ، نوعى كانون تحريك عصبى توليد مىشود به‌طورىكه تحت تأثير آن ، تسلط قشر سطحى مغز ضعيف شده و تدريجا توانايى خود را براى كنترل بخش زيرين خود كه در آنجا اعصاب محرك رگ‌ها وجود دارند از دست مىدهد . در نتيجه به علت اختلال فوق و تحريكات وارده ، كار تنظيم فشار خون دچار نقص مىشود . لازم به ذكر است كه در اشخاص كاملا سالم ، تحت شرايط خاص ، مثلا در اثر هيجان ، دويدن ، سرما و غيره موقتا فشار خون به ميزان قابل ملاحظه‌اى بالا مىرود و اين نوع افزايش فشار خون پس از مدت كوتاهى و به سرعت به حال عادى و طبيعى بازمىگردد . بررسىهاى پزشكى نشان مىدهد كه در شرايط مساوى ، بعضى افراد نسبت به ديگران فشار خون‌شان سريع‌تر و آسان‌تر بالا مىرود و مدت بيشترى در سطح بالا باقى مىماند . اين افراد را گرچه نمىتوان بيمار ناميد ولى به‌طور كلى آنان ممكن است آسان‌تر و زودتر به بيمارى فشار خون مبتلا شوند . بنابراين در مورد اين

--> ( 1 ) . Hypophysin ( 2 ) . Adrenaline