احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

33

دائرة المعارف گياه درمانى ايران

شكل طبيعى و ساختمان مو ( نژاد مو ) شكل طبيعى موها برحسب نژاد و افراد متفاوت است . ولى به‌طور كلى مىتوان آنها را به سه دسته تقسيم كرد : 1 - موهاى صاف 2 - موهاى مواج 3 - موهاى مجعد ساختمان اصلى مو از ماده‌اى بنام كراتين تشكيل يافته كه در حكم استخوان‌بندى آن است . از نظر فيزيولوژى ، مو به پنج قسمت تقسيم مىشود : 1 - پوشش خارجى ( كوتيكل ) 2 - سفيده مو ( كورتكس ) 3 - دانه‌هاى رنگى ( پيگمنتها ) 4 - لوله تغذيه ( مدولا ) 5 - ريشه مو ( روت ) كه خود شامل سه بخش مىباشد : حفره ، پياز ، پاپيلا . 1 - پوشش خارجى مو ( كوتيكل ) پوشش خارجى عبارت است از يك پوست فلس مانند كه تقريبا از هفت لايه روى هم تشكيل شده و درصد اندكى از وزن مو را دارا مىباشد و كار آن محافظت از مو در مقابل هوا و شست‌وشو و عوامل خارجى بوده و عمل انعكاس نور را نيز انجام مىدهد . پوشش خارجى مو در حالت عادى مانند فلس‌هاى ماهى يا پولك روى هم قرار گرفته‌اند ولى در صورت تماس با مواد شيميايى اين پولكها مانند دريچه باز شده و در اين زمان است كه مواد شيميايى مانند رنگ و يا دكلره داخل ساختمان مو نفوذ كرده و مىتوانند مو را رنگ و يا بىرنگ نمايند . پولكهاى مو كه بعد از تماس با مواد شيميايى باز شده‌اند ، مدت چهار شبانه‌روز طول مىكشد تا به حالت اول خود بازگردند . ولى چنانچه موها با يك شامپوى اسيدى شسته شوند اين كار سريع‌تر انجام مىگردد . 2 - سفيده مو ( كورتكس ) كورتكس ، آب داخل مو مىباشد كه پيگمنتهاى رنگى و لوله‌ى مغزى در آن قرار گرفته‌اند و در صورت كم شدن يا خشك شدن مايع كورتكس موها موخوره مىشود . در قسمت سفيده‌ى مو سه نوع پيگمنت رنگى وجود دارد كه رنگ تمام موها از مشكى تا بور روشن از اين سه نوع پيگمنت تشكيل شده است و رنگ آنها عبارتند از : قرمز ، آبى ، زرد يعنى سه رنگ اصلى . رنگ موهاى مختلف به نسبت اين سه پيگمنت باهم فرق مىكنند . در موهاى تيره و مشكى پيگمنتهاى آبى و در موهاى خرمائى پيگمنتهاى قرمز و در موهاى بور پيگمنتهاى زرد بيشتر وجود دارد . در موهاى تيره تعداد پيگمنتهاى رنگى زياد بوده و هرچه مو روشنتر شود تعداد اين پيگمنتها نيز كمتر مىشود . كورتكس تا نود درصد از وزن مو را تشكيل مىدهد . كورتكس به مو انعطاف و استحكام و قابليت ارتجاع و كشش مىبخشد و در كورتكس است كه عملكردهاى فيزيكى و شيميايى نيز صورت مىگيرد . 3 - دانه‌هاى رنگى مو ( پيگمنتها ) پيگمنتها يا رنگدانه‌ها ، رنگ مو را مشخص مىكنند . استحكام و رنگ طبيعى آن موروثى بوده و داراى دو نوع پراكنده ( مخصوص موهاى روشن ) و مجتمع ( مخصوص موهاى تيره ) مىباشند . پيگمنتها تا سى و پنج سال عمر مىكنند و پس از اين مدت فرسوده شده و قدر توليد رنگ را از دست داده و شروع به سفيد شدن مىكنند . اين نوع سفيد شدن طبيعى است و اگر شخصى قبل از 35 سالگى موهايش سفيد شود دلايلى مانند وراثت ، كمبود غذا ، ناراحتىهاى فكرى ، فشارهاى عصبى و غيره ممكن است داشته باشد . موهايى كه به‌طور غير طبيعى سفيد شده‌اند چون قدرت رنگ‌پذيرى آنها بسيار كم است هنگام رنگ كردن بايد از سرى رنگهاى اصلى استفاده نمود . به عقيده برخى از دانشمندان پيگمنتهاى رنگى مو از مواد متشكله رنگ در خون بوجود آمده‌اند مانند رنگدانه‌هاى موجود در پوست بدن . روشنى يا تيرگى موها بستگى به تعداد