نكند . . . هرچه از ما فراموش شده بود در ايّام گذشته همه بخاطر آمد . . . و در هيچ زمين ديگر مثل ايشان پيدا نشده است ؛ تمّت كتابت هذا الكتاب » . گزارش متن : مؤلّف در هرات مىزيسته و در پايان زندگى ، همراه بابر شاه به هند رفته است و اين كتاب را به نام ظهير الدوله محمد ، مشهور به امير بيگ در « 938 ه » نوشته است . نخست در سال « 924 ه / 1518 م » واژه‌نامهء پزشكى « جواهر اللغة » را ساخته است سپس بحر الجواهر را با افزودگيهايى بر آن نگاشته است و سرآغاز هر دو يكى است . بحر الجواهر فرهنگ واژه‌هاى پزشكى به ترتيب حروف تهجّى است و زندگىنامهء برخى از پزشكان و دانشمندان را نيز آورده است . گزارش نسخه : نوع خط : نسخ * كاتب : ميركلان ابن ميركى بن درويش محمد بن شيخ احمد بن شيخ عبد اللّه خوارزمى * تاريخ كتابت : اواخر شعبان المعظم 974 ق * محل كتابت : سمرقند * عنوانها و نشانيها : شنگرف * نوع كاغذ : شرقى ، ضخيم * تعداد برگ : 304 * تعداد سطر : 19 * اندازهء متن : 15 * 5 / 9 سانتيمتر * اندازهء جلد : 24 * 17 سانتيمتر * نوع جلد : كاغذى با مقوا به رنگ حنائى ، داراى ترنج و سرترنج قهوه‌اى و مجدول ، ضربى ، عطف و لبه : تيماج قهوه‌اى ، و طرف اول جلد از بدنهء كتاب جدا شده است . در سرترنج نوشته شده است : « عمل ملا عصمت اللّه صحاف » . ويژگيهاى نسخه : نسخه رطوبت ديده و در برگ پايانى نسخه افزودگيهايى آمده است . در برگ اوّل و دوّم نسب‌نامهء امام يوسف قاضى ابو يوسف ، ابن ابراهيم ، ابن حبيب ، ابن سورى حسنى و نسب شيخ الاسلامان بخارا صديقى و سفيان ثورى ، امام شافعى ، امام ابو حنيفه ، امام مالك ، ابن انس و امام حنبل آمده است . نك : الذريعه ، ج 3 ، ص 33 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى ، ج 1 ، ص 481 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى مشترك پاكستان ، ج 1 ، ص 497 ؛ فهرس مخطوطات الطبّ الاسلامى تركيه ، ص 338 . « شمارهء ثبت : 397 PAC » * 108 تحفهء خانى - طبّ خانى طب ، فارسى از : محمود ، فرزند محمّد عبد اللّه ، فرزند عبيد اللّه ، فرزند محمود . م . سدهء 10 ق .