محمد مهدى اصفهانى
169
مجموعه فهرست گزيده نسخ خطى فارسى آسياى ميانه و قفقاز در علوم پزشكى ( فارسى )
از : اسماعيل ، فرزند حسن ، فرزند احمد ، فرزند احمد الحسينى الجرجانى ( گرگانى ) . م . 531 يا 535 ق . آغاز : « الحمد للّه ربّ العالمين حمد الشاكرين و الصلواة على النبى المصطفى محمد و آله الطاهرين اجمعين . سيد امام اسماعيل ابن الحسن ابن محمد ابن احمد الحسينى جرجانى . . . چنين گويد كه معلوم است كه عنايت همه آن نباشد كه كسى را چيزى بخشند . . . كسى را فايدهاى دهند و يادگارى سازند » . انجام : « سير و پياز و خردل كوفته ضماد كنند . . . كزندگى بمردم باز ندهند و بجاى طعام نان ميده در آب تر مىكنند بدين قاعده غذا قانع باشد و گفته شد كه هر روز بامداد تا چهل روز . . . گزيده پشه علاج آن است . . . نيكو شود و هر بو بودنج بود . و اللّه اعلم و احكم برحمتك يا ارحم الراحمين ؛ تم » . گزارش متن : مشتمل بر پنج بخش و هر بخش داراى چند باب است . بخش اول : در فوايد علمى كه در طب به كار آيد كه داراى هفده باب است . بخش دوم : در علاج بيمارىها از سر تا پاى انسان است داراى سى باب است . بخش سوم : در علاج تب ، آبله و حصبه كه داراى دو باب است . بخش چهارم : در آماسها و جراحتها كه در يازده باب است . بخش پنجم : در شكستگى و كوفتگى و برآمدن مفصل از جاى خويش است . گزارش نسخه : نوع خط : شكسته نستعليق * تاريخ كتابت : 1217 ق * عنوانها و نشانيها : شنگرف * نوع كاغذ : شرقى ، آهار مهره شده * تعداد برگ : 83 * تعداد سطر : 17 * اندازهء متن كتاب : 3 / 15 * 8 سانتيمتر * اندازهء جلد : 23 * 13 سانتيمتر * نوع جلد : تيماج جلد سوخت دولايى به رنگ قهوهاى و عطف و لبه : تيماج قهوهاى و درون نيز تيماج قهوهاى است . ويژگيهاى نسخه : داراى سرلوح مرصع و مزين به گلهاى زرد با زمينهء طلا ، لاجورد و سفيدآب است كه قسمت سفيدآب مزّين به خطوط اسليمى است و كلمات « بسم اللّه الرحمن الرحيم و به نستعين » در آن نوشته شده است . نسخه ترميم شده و تمام برگها مجدول به طلا ، مشكى و لاجورد است . كاغذ كتاب به دو رنگ مايل به زرد و سفيد است . در پايان نسخه مهر مربعى مشكى وجود دارد كه در آن نوشته شده است :