حسن حسن زاده آملى
67
طب و طبيب و تشريح ( فارسى )
8 - هبة الله اليهودى المصرى . 9 - المولى الفاضل مولانا قطب الدين العلامة الشيرازى « 1 » . [ سير تاريخ طب ] در بيان سير تاريخى تشريح و طبّ به همين قدر اجمالى كه به صورت جمله معترضه در اثناء سخن پيش آمده است اكتفاء مىكنيم و به دنباله بحث در تشريح روى مىآوريم : مىدانيم كه در فن آناتومى ، تنها تشريح عظام و مواضع احشاء را مثلا دانستن كافى نيست ، اين امور اولى را تا حدى از اجساد كهن مردگان و تشريح حيوانات مىتوان تحصيل كرد ، و لكن شرايين را از آورده ، و اعصاب را از اوتار تميز دادن ، و دوران خون را كشف كردن و به تشريح جنين و تشريح ذرهبينى دست يافتن و . . . اهميت بهسزا دارد . [ علم تشريح بايد به يقين باشد ] عالم واقعى به علم تشريح آن كسى است كه علم وى به تشريح از روى تحقيق و يقين باشد نه مستنبط از قياس و تخمين ؛ و دلائل مسائلش بر شهود و عيان باشد نه قياس و بيان ؛ و مبتنى بر تكرار ديدار باشد نه مكتفى به استماع و نقل اخبار همان گونه كه جناب شيخ بزرگوار ابن سينا در قانون فرموده است : « و أما الأعضاء و منافعها فيجب أن يصادفها بالحس و التشريح . . . » « 2 » . [ مباحث فقهى شرعى در تشريح ] لاجرم ضرورت مزاولت به عمل تشريح در تعليم و تعلم لازم آيد ، و در اين مقام بعضى از مسائل شرعى فقهى روىآورد كه بايد عنوان شود . [ كالبدشناسى حيوانات براى مبتدى ] البته كالبدشناسى حيوانات براى مبتدى در علم آناتومى بسيار مفيد خواهد بود كه هر كارى مشقى دارد تا آنكه شاگرد اوستاد شود و رموز آن كار
--> ( 1 ) - كشكول ط 1 چاپ سنگى معروف به چاپ نجم الدوله - ص 499 . ( 2 ) - قانون - ط اول رحلى - چاپ سنگى - ص 7 .