حسن حسن زاده آملى
60
طب و طبيب و تشريح ( فارسى )
مرتب ساخت لهذا اختراع طب را به او نسبت مىدهند و او را أب الأطبّاء و امام الأطبّاء مىنامند . و در سال 384 قبل از ميلاد ، فيلسوف بزرگ ارسطاطاليس كه معلم اسكندر مقدونى بود ظاهر گشت و شروع در تشريح حيوانات و فحص از طبائع و خصوصيات او نمود . و نيز ثابت نمود كه توليد اصوات بواسطه تموّج هوا است . و ثقل هوا را او معين كرد . در سال 150 بعد از ميلاد جالينوس ظاهر شد و دايره طب را وسعت داده است ، و كتبى چند در طب تصنيف كرد . و در همين زمان نيز ( ( روفس ) ) و بعضى ديگر ظاهر شدند و دايره طب را وسعت دادند . در زمان قياصره روم تا زمان ملوك بنى عباسى اطبّاى بزرگ ظاهر شدند ، چنانچه در مائه پنجم بعد از ميلاد ( ( ثيودورس برسيان ) ) چهار مجلد كتاب به زبان يونانى در طب تصنيف نمود : جلد اول در ادويه مسهله عامه ، جلد دوم در معرفت امراض ، جلد سوم در امراض مخصوصه به زنها ، جلد چهارم در مجرّبات طبيعيه ، و اين مجلّدات را به زبان لاتينى ترجمه كردهاند . و تقريبا پنجاه سال بعد از اين دانشمند ( ( ابسيوس ) ) نيز كتاب تأليف نموده و از ( ( جالينوس ) ) در اين كتاب پيروى كرد . و از قدماى اطبّا بعد از بقراط و جالينوس ( ( اسكندوترالى ) ) است كه صاحب دو تأليف مشهور يكى در ادويه ، و ديگر رسالهاى متعلق به دود احشاء است ، در اين كتاب جز تجربه و اختيار بر چيز ديگرى استدلال نكرده است . و در مائه هفتم بعد از ميلاد « بولس » نام ، همه انواع مسائل طبيّه را تلخيص كرده و جمع نمود ، و آن كتاب بخصوص جزء هفتمش كه در تشريح است