حسن حسن زاده آملى

52

طب و طبيب و تشريح ( فارسى )

و هيئات آنها تحصيل كرده بودند . [ اولين كار تشريح از حكماى اصطخر فارس ] اول ملتى از قدماء كه به علم شريف تشريح اعتناء كرده بود حكماى اصطخر فارس بودند ، و پس از آنها اطبّاى مصر كه به تكميل صنعت حفظ اجساد موتى و ذخيره كردن و تازه و خوب نگاهداشتن آنها بيشتر از شفاى مرضى اهتمام داشتند ، لذا در شكافتن بدن انسانها و موميائى كردن آنها به مطالبى تشريحى دست يافتند . [ اهتمام ذيمقراطيس به تشريح ] بعد از آنها يونانيان در اين علم شريف بيشتر دقت كردند و اعتناء زياد نمودند ، ليكن چون تشريح انسان در مذهبشان نهى شده بود و محرّم بود هر چه امتحان و تحقيق مىكردند در حيوانات بود ، حتّى اينكه ذى مقراطيس ( ديموكريت ) حكيم ، استاد بقراط غالبا اوقات خود را در بيابانها و جايهاى خلوت و جنگلها بسر مىبرد و به عمل تشريح اشتغال داشت ، عوام الناس او را مجنون مىخواندند ، بقراط تجسس كرده معلوم نمود كه خلوتى مىجسته است كه حيوانى بدست آورده تشريح نمايد ، به مردم خبر داد كه اين نه مجنون است ، عاشق علم است و به تكميل تشريح مىكوشد . [ ارسطو اول كسى بود كه حيوانات تشريح مىكرد ] ارسطاطاليس استاد اسكندر كه تخمينا هزار سال قبل از بعثت حضرت ختمىمآب - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - مىزيست ، اول كسى است كه حيوانات زنده را تشريح كرد و از مشابهت و مقايست حيوانات به انسان بعض مطالب و تعريف و بيانات در علم تشريح نوشت . و در رأى بقراط كه پيش از وى بود و مىپنداشت اوعيه دمويّه از دماغ رسته‌اند طعن مىزد كه اين اوعيه از قلب رسته‌اند نه از دماغ ، يعنى منبت اوعيه خون قلب است نه دماغ . [ تاريخ تشريح ] در تاريخ تشريح آورده‌اند كه بقراط و شاگرد وى « اسكليپياذ » در علم