[ تأثير حالات طبيب در بيمار ] از اين باب ، سخن طبيب بلكه نگاه و نشاط و انبساط و انقباض و دگر حالات گوناگون وى در بيمار اثر بسزا دارند ، بلكه لباس سفيد طبيب سبب شكفتگى بيمار مىشود ، چنان‌كه سياه موجب گرفتگى وى ، چه اينكه رنگها را اثرى تكوينى در حالات انسان است چنان‌كه در همان فصل ياد شده قانون بدان اشارتى شده است ، و در شريعت محمدى على صادعها السلام - براى نمازگزار لباس سفيد مستحب است و سياه آن مكروه . و ارباب سير و سلوك در مكاشفات تمثّلى خوبان را غالبا در لباس سفيد مشاهده مىكنند و بدان را سياه . و صريح قرآن كريم است كه يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ . وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ هُمْ فِيها خالِدُونَ « 1 » از اين باب است كه شيخ اشراق در حكمة الاشراق گويد : « و لمناسبة النفوس مع النور صارت النفوس متنفرة عن الظلمات ، منبسطة عند مشاهدة الانوار » « 2 » . اين روى سفيد خوبان و سياه بدان ظهور و بروز ملكات نيكو و زشت آنان در ماوراى طبيعت است كه جزا نفس عمل است و رنگ بدن طبيعى را در آن دخلى نيست . تازيان مارگزيده را سليم گويند كه تلقين سليم در وى اثر مىگذارد . كودكان مكتبى يكى پس از ديگرى با القاى حروف علّه در وهم استاد تصرف كردند و او را در بستر بيمارى كشاندند و از مكتب رهايى يافتند بدانسان شيرين كه عارف رومى در دفتر سوم مثنوى داستان كرده است :

--> ( 1 ) - آل عمران / 104 و 105 ( 2 ) - ط 1 ، چاپ سنگى ، صفحه 464