انسان برايش ميسور نيست . و يا به تعبير ديگر انسان با كمك كشتى بدن تواند كه در درياى بيكران هستى سير كند ، و كافل حفظ و سلامت اين كشتى علم شريف طبّ و طبيب عزيز است . چه فخر و مباهاتى و كدام پايه و سرافرازى برتر از اينكه چنين موهبت خداى سبحان نصيب نصاب انسان گردد ؟ شكرانه چنان نعمت سترگ رفتار خوش با بندگان خدايست كه دريغ باشد واجد چنان مقام معنوى افسون هوا و هوس شود و با ابناء نوع خود آن هم با بيمار فگار دل‌شكسته و سوخته كه چشم اميد به عنايت طبيب دوخته ، كبر فروخته گران جانى و خودبينى و ناروائى را روا دارد . [ تأثير نفس و بدن در كتب طب و فلسفه ] تأثير و تأثر هريك از نفس و بدن در ديگرى و از ديگرى ، و طاعت طبيعت بدن مر اوهام نفسانى را مطلبى بسيار شايان توجه است كه كتب طبّى و فلسفى آن را عنوان و استدلال فرموده‌اند ، و جناب شيخ را در فصل چهاردهم از جمله نخستين تعليم دوم فنّ دوم كليات قانون اشاراتى لطيف در اين مطلب شريف است « 1 » . و ما به تفصيل در عين هشتم عيون مسائل نفس و شرح آن در اين موضوع خطير بحث و فحص نموده‌ايم . از اين قبيل است كه مثلًا غم و اندوه سبب پيدايش بيمارى غم‌باد ( گواتر ( GOITRE مىشود ، و دهها نظير اين مثال . و به فرمودهء شيرين و دلنشين عارف رومى : تا خيال و فكر خوش بر وى زند * فكر شيرين مرد را فربه كند آدمى را فربهى هست از خيال * گر خيالاتش بود صاحب جمال ور خيالاتش نمايد ناخوشى * مىگدازد همچو موم از آتشى

--> ( 1 ) - صفحه 195 ، ط وزيرى ، چاپ سنگى .