مشخصات : گياهى است از خانوادهء Caprifoliceae ، درختچه‌اى دارد كه بلندى آن تا ده متر مىرسد . برگهاى آن بريده و مركب و داراى پنج تا هفت برگچه دندانه‌دار به ابعاد ده تا پانزده سانتيمتر و بيضى شكل و نوك‌تيزاند . گلهاى آن سفيد و شكرى رنگ است كه در شرايط اقليمى آذربايجان غربى و همدان در اواخر ارديبهشت ظاهر مىشوند . ميوه‌هاى آن گوشتى ريز و به رنگ آبى سير يا سياه است اين گياه بومى اروپا و آسياست و در ايران در آذربايجان غربى و همدان و كنگاور ديده مىشود . برگ خمان كبير تركيبات شيميايى : مواد كولين - اسانس - آلكالوئيدى به نام سامبوسين - گلوكوز يدسيانوژنتيك و سامبونيگرين - اكساليك‌اسيد . خواص درمانى : سى تا چهل و پنج گرم از آن را در آب يا شير بجوشانيد و به‌عنوان مسهل مصرف نماييد . گل خمان كبير تركيبات شيميايى : مادهء شيميايى الدرين كه مشابه روتين است و يك نوع اسانس در آن وجود دارد . خواص درمانى : آب دم‌كردهء آن را بنوشيد . مدرّ و معرّق و تب‌بر است ، اصلاح‌كننده در موارد سفليس و رماتيسم مىباشد ، براى رفع استسقا مصرف مىشود . ميوهء خمان كبير تركيبات شيميايى : مواد قندى - يك مادهء قرمز رنگ - ماده‌اى تلخ - نوعى رزين - اسانس - صمغ - كريزانتمين - اسيدهاى مختلف من جمله والريانيك‌اسيد و استيك اسيد خواص درمانى : آن را بخوريد . مدرّ و تسكين‌دهنده است ، براى لينت مزاج مفيد است ، براى درمان رماتيسم حاد مفصلى اثر بسيار مفيدى دارد . پوست ريشهء خمان كبير خواص درمانى : آب دم‌كردهء آن را بنوشيد . براى لينت مزاج مفيد است .